مقالات کلی زندگی‌نامه
خاندان و زندگی امام موسى صدر
Page 5
سفرهاى دوره اى به کشور هاى منطقه، آفریقا و اروپا
امام موسى صدر در راستاى اهداف بلند خود علاوه بر فعالیت گسترده در لبنان و تماس مداوم با علماى قم و نجف (خصوصا حضرت امام خمینى) و سفر به کشورهاى حاشیه خلیج فارس و مراوده مستمر با مصر، الجزایر، لیبى در سال ۱۹۶۷م (۱۳۴۶ش) بنا به دعوت لبنانى هاى ساکن آفریقا امام موسى صدر به یک مسافرت پنج ماهه اقدام کرد و از کشورهاى نیجریه، غنا، ساحل عاج، لیبریا، سیرالئون، سنگال و گامبیا دیدن نمود. که در همه این کشور‌ها ملاقاتى با شخصیت هاى برجسته به عمل آورد.
امام موسى صدر با تجربیات به دست آمده از شیوه عملکرد مصلحانى همچون سید جمال الدین اسد آبادى محور فعالیت خود را فقط متوجه سران نکرده بلکه علاوه بر ارتباط گسترده و دایم با سران کشور هاى مختلف و دیدار هاى مکرر با جمال عبدالناصر و انورالسادات، حافظ اسد، فهد و امیر عبداللَّه و سران کشور هاى حاشیه خلیج فارس، محمدرضا پهلوى، بومدین و همچنین پذیرفتن و دیدار با سفراى کشور هاى اروپایى و آمریکایى رابطه خود را با مردم حفظ نموده و زیر بناى تمامى حرکت و فعالیت هاى خود را مردم مى دانست و به صورت بسیار گسترده با مردم در ارتباط بود و این رمز جاودانگى و موفقیت امام موسى صدر در عرصه پر آشوب لبنان بود. وى در سفر به آفریقا در طى جلسات سخنرانى زمینه ارتباطات شیعیان و فعالیت هاى اجتماعى و دینى آتى را مساعد نمود. (۲۳)
امام موسى صدر در خصوص این سفر مى گفت که مردم آفریقا از وى استقبال گرمى نموده به گونه اى که این امر به هیچ وجه مورد انتظار وى نبوده است؛ در سندى مى خوانیم:
موضوع: استقبال مردم آفریقا از سید موسى صدر
«سید موسى صدر که به آفریقا مسافرت نمود طى نامه هاى خود به دوستان خویش اعلام داشت که مردم افریقا از وى استقبال گرمى نموده و حتى تقاضاى قطعاتى از ملبوسات وى براى تبرک دارند و این امر به هیچ وجه مورد انتظار وى نبوده است.»
تأسیس مجلس شیعیان لبنان
امام موسى صدر پس از سال‌ها کوشش و فعالیت در راستاى اهداف اسلامى و خدمات اجتماعى که به پاره اى از آنان اشاره شد و همچنین سفر به کشورهاى عربى، اسلامى، آفریقایى و اروپایى و شرکت در کنفرانس‌ها و کنگره هاى اسلامى که در سطح جهانى تشکیل مى گردید و تماس با مردم و رجال و بزرگان و اندیشمندان و مصلحان سراسر جهان و تحقیق و پژوهش پیرامون مظاهر حیات اروپایى و زندگى غربى و ایجاد ارتباط با مراکز فرهنگى، نهضت هاى انسانى، اجتماعى و فرهنگى تجربیات با ارزشى را کسب نمود و با وقوف کامل بر اوضاع و احوال «طایفه شیعه» و امکانات بالفعل و بالقوه آنان و همچنین قوانین جارى لبنان، ضرورت تأسیس یک تشکیلات مادر که همه شئون شیعیان را زیر نظر داشته باشد پى برد. از آن پس تمامى مساعى خود را در این مسیر به کار گرفت تا یک بار و براى همیشه مشکل جامعه شیعه را از طریق قانونى حل و فصل نموده، دولت را در این مهم دخالت دهد تا در پناه آن، شئون و موقعیت شیعیان حفظ گردد. وى در ابتدا با برخى از رجال سیاسى شیعه و غیر شیعه تماس گرفت و منظور خود را با آن‌ها در میان گذاشت. این تماس‌ها و ملاقات‌ها سال‌ها به طول انجامید و على رغم کارشکنىها و دشمنى ها و موانع گوناگونى که سر راه وى به وجود مى آوردند از پاى ننشست؛ در اسناد مى خوانیم:
موضوع: سید موسى صدر
«سید موسى صدر مدتى است براى گرفتن اجازه تشکیل مجلس اسلامى اعلى شیعیان در لبنان فعالیت مى نماید.
شیعیان لبنان و حتى مخالفین سید موسى وى را در این مورد تأیید مى نمایند و بدین جهت احتمال دارد دولت ناچار شود اجازه تأسیس مجلس مذکور را بدهد.
هدف سید موسى صدر گرد آوردن شیعیان و مطالبه حقوق آن‌ها در دولت و سازمانهاى مختلف دولتى مى باشد سید موسى را از کار خود منصرف سازند و بخصوص هویدا به این مسئله توجه زیادى مى کنند و عمال خود را در ادارات دولتى وادار به مخالفت و کارشکنى با سید موسى صدر مى کنند.
موضوع: درباره تأسیس مجلس ملى شیعه در لبنان
«ناصری‌ها در لبنان شایع مى سازند که مسیحیان به منظور ایجاد تفرقه در بین مسلمانان لبنان سید موسى صدر را فریب داده به وى خاطرنشان ساختهاند که مسیحیان براى صدور اجازه تأسیس مجلس ملى شیعه به شیعیان کمک خواهند کرد.
ناصری‌ها به مردم وانمود مى کنند که فعالیت سید موسى صدر تنها موجب ایجاد نفاق و تفرقه در بین مسلمانان خواهد بود و نتیجه نخواهد داشت زیرا مسلمانان یکى هستند و معنى ندارد یک مفتى براى سنىها و یک مفتى براى شیعیان وجود داشته باشد.»
البته این مخالفت‌ها و کارشکنى ها امرى طبیعى به شمار مى رفت چرا که امام موسى صدر علاوه بر مبارزه با جبهه خارجى و استیفاى حق عمومى شیعیان به منافع افراد سودجو لطمه فراوانى وارد آورده و به سلطه فئودال‌ها خاتمه بخشیده بود و لذا هر دو در مقابل امام موسى صدر به جبهه آرایى پرداختند ولى نتوانستند او را از عزم آهنین خود بازداشته بلکه او با گامهاى استوار به سوى هدف مقدس خود پیش مى رفت و در تاریخ ۱۵/۸/۱۹۶۶ (۱۳۴۵ش) در یک مصاحبه مفصل مطبوعاتى که در بیروت تشکیل شد آلام و درد‌ها و رنج هاى شیعیان را برشمرد و بر اساس آمار و ارقام به طریق علمى و محققانه و گویا، در معرض افکار عمومى قرار داد و انگیزه ها و موجبات نیاز به یک مجلس را به اثبات رسانید و به طور صریح هشدار داد که این مطلب مسئله اى ساده نبود. و به زودى به شکل یک درخواست عمومى و مربوط به همه شیعیان در سطح جامعه جلوه خواهد کرد. بالاخره کوشش هاى امام صدر به نتیجه رسید و نمایندگان شیعیان در مجلس یک طرح را تقدیم مجلس شوراى ملى لبنان کردند و در تاریخ ۱۶/۵/۱۹۶۷ (۱۳۴۶ ش) به امضا رئیس جمهور لبنان رسید. و بدین ترتیب شیعیان امکان یافتند تا مجلسى را تحت عنوان «المجلس الاسلامى الشیعى الاعلى» پایه گذارى نمایند تا بدین وسیله شئون طایفه شیعه را رهبرى کرده، از حقوق حقه آن‌ها – که سال‌ها مورد تجاوز قرار گرفته بود – دفاع نمایند و در تاریخ ۲۳/۵/۱۹۶۹امام موسى صدر به عنوان نخستین رئیس مجلس اعلاى شیعیان برگزیده شد و بر طبق قانون تأسیس مجلس، مدت این ریاست ۶سال بود اما بعد نظر به اینکه ریاست مجلس طایفه هاى مذهبى مادام العمر مقرر گردیده بود، در تاریخ ۲۳/۹/۱۹۷۵ (۱۳۴۵ ش) به اتفاق آراى هیئت رئیسه، ریاست مجلس تا سن ۶۵سالگى به امام موسى صدر واگذار گردید. امام موسى صدر در خطابه اى که در روز انتخاب خود به ریاست مجلس ایراد نمود و همچنین در نخستین اعلامیه اى که در تاریخ ۱۰/۶/۱۹۶۹ (۱۳۴۸ش) صادر کرد برنامه هاى عملى خویش را براى تحقق اهداف مجلس اعلاى شیعه به شرح زیر اعلام نمود:
۱- تنظیم شئون طایفه اى شیعه و بهینه سازى هر چه بیشتر شئون اجتماعى و اقتصادى شیعیان.
۲- قیام و اقدام براى دستیابى به یک موقعیت کامل اسلامى، از نظر فکرى، عملى و نیز از نظر مبارزه و جهاد.
۳- اقدام اساسى براى پیشگیرى از تفرقه میان مسلمانان و سعى بلیغ، به منظور وصول به وحدت کامل.
۴- همکارى با همه طوایف مذهبى لبنان و کوشش براى حفظ وحدت کشور.
۵- توجه و ممارست نسبت به مسئولیتهاى ملى و وطنى و صیانت از استقلال و آزادى لبنان و حفاظت از سرزمین و مرز و ثغور کشور.
۶- مبارزهاى پیگیر با جهل و فقر و تخلفات و ستم اجتماعى و فساد اخلاقى.
۷- یارى و مساعدت و پشتیبانى از مقاومت فلسطین و مشارکت با دولتهاى مترقى و برادران عرب به منظور آزادسازى سرزمینهاى غصب شده توسط رژیم اشغالگر قدس. (۲۴)
حمایت از جنوب
اولین ماههاى ریاست امام موسى صدر مصادف با حملات و تجاوزات اسرائیل به جنوب گردید. امام در این موقع شدید‌ترین حملات خود را به حکومت لبنان آغاز نمود. وى اعلام کرد که دولت جنوب را رها کرده و از حد و مرزهاى جنوب و مردم شیعه دفاع و حفاظت نمى کند. و از مردم و دولت خواست تا روستا هاى هم مرز با اسرائیل را مجهز نمایند تا از وطن و شرف خویش در برابر حملات اسرائیل متجاوز دفاع کنند. بالاخره دولت وقت مجبور شد تا طبق یک قرار قانونى که در تاریخ ۱۲/۱/۱۹۷۰م (۱۳۴۹ ش) صادر شده بود، گامى اساسى در جهت اهمیت دادن به اوضاع منطقه جنوب بردارد (۲۵) چرا که مشکل جنوب مشکل تنها، شیعه نبود بلکه مردم لبنان و حکومت آن در ایام گذشته نیز به سختى مى توانستند خود را مسئول جبل عامل بدانند و اساسا نمى خواستند در این باره به چیزى بیندیشند. همین امر مشکلات عظیمى را به وجود آورده بود که امیدى به اصلاح آن نمى رفت. مردم جنوب به طور مکرر مورد هجوم و حملات وحشیانه بودند و اسرائیل این مردم بى دفاع را چون برگ درختان بر زمین مى ریخت. بدون آنکه دولت لبنان درباره آنان عکس العملى نشان دهد نه به درد مردم مى رسید و نه از آنان دفاع مى کرد. امام موسى صدر همچنان به کوشش‌ها و تلاشهاى خود در مناطق مختلف لبنان ادامه داد تا اینکه امکان یافت تحرک تازه اى در جامعه لبنان به منظور نجات جنوب ایجاد نماید. در تاریخ ۱۲/۵/۱۹۷۰ (۱۳۴۹ ش) رژیم غاصب اسرائیلى به روستاهاى جنوب حمله کرد و خسارتهاى جانى و مالى فراوانى به جا گذاشت و حدود ۵۰هزار تن از اهالى ۳۰قریه مرزى آواره شدند. شهید چمران در این باره مى گوید:
«شهر‌ها در جنوب لبنان آن چنان ویران شد که حتى یک دیوار سالم باقى نمانده بود شهرهایى مانند غندویه، طَیبة، عَباسى،…» (۲۶)
روز بعد یعنى ۱۳/۵/۱۹۷۰ (۱۳۴۹ ش) امام موسى صدر از رؤساى مذاهب گوناگون و رهبران طوایف مختلف لبنانى در جنوب دعوتى به عمل آورد و با مساعدت آنان جمعیتى را به عنوان «هیئت یارى جنوب» تأسیس نمود ریاست این هیئت با امام موسى صدر و نائب رئیس آن «مطران انطیونیوس خریش» پیشواى طایفه مارونى ها بود. سپس امام موسى صدر مردم لبنان را به یک اعتصاب عمومى به منظور توجه به اوضاع اسفبار جنوب فرا خواند. این اعتصاب در تاریخ ۲۶/۵/۱۹۷۰ (۱۳۴۹ ش) به طور بى سابقه اى مورد استقبال تمامى اقشار لبنان قرار گرفت و به یکى از رویدادهاى بزرگ و تاریخى کشور تبدیل شد. در این هنگام مجلس نمایندگان لبنان تحت فشار افکار عمومى یک طرح قانونى را تحت تأثیر اندیشهها و برنامه هاى امام موسى صدر در دستور کار خویش قرار داد و در تاریخ ۲/۶/۱۹۷۰ قانونى را به تصویب رساند مبنى بر تأسیس مجلس جنوب وابسته به هیئت وزرا… که مفاد طرح و لایحه دولت به شرح ذیل است:
۱- تقدیم لایحه اى به مجلس نمایندگان شامل مسلح شدن و تکمیل سپاه لبنان و درخواست بودجه اى بالغ بر ۶۰میلیون لیره لبنانى.
۲- تصویب طرح تأسیس و ایجاد مجلس شیعیان و مقرر شدن بودجه اى بالغ بر ۳۰میلیون لیره در سال براى اداره آن
۳- اختصاص ۱۰میلیون لیره براى ساختن پناهگاهها و استحکامات و مسلح ساختن افراد جنوب.
۴- اعطاى یک میلیون و پانصد هزار لیره به زارعان براى ترمیم خرابى هاى ناشى از جنگ و پرداخت وامهاى بانکى آن.
۵- توسعه مزارع جنوب و مساعدت با شیعیان در امر زراعت و کشاورزى و عمران و آبادانى. (۲۷)
از آن پس ۲۶ایار ۱۹۷۰ (۱۳۴۹ ش) به نام امام موسى صدر حک و آن روز، روز جنوب نامیده شد. این کمک تا آخر نیمه سال ۱۹۸۰به ۲۰۰میلیون لیره لبنانى بالغ گشت. البته خروش امام موسى صدر علاوه بر اینکه موجب پیدایش تحرک و حزب و کمکهاى ملت و دولت لبنان در داخل شد، در خارج از کشور نیز طنین انداز شد و از همان روزهاى نخست حوزه علمیه قم و نجف و علماى طراز اول آن به ویژه حضرت امام خمینى (ره) کمک‌ها و حمایتهاى مالى و معنوى خود را به لبنان سرازیر نمودند به گونه اى که ساواک را سخت عصبانى کرده و به توطئه هاى تلافى جویانه و بازدارنده واداشته بود؛ در اسناد مى خوانیم:
تیمسار ارتشبد نعمتاله نصیرى
معاون نخست وزیر و رئیس سازمان اطلاعات و امنیت کشور
گزارش تلگرافى سفیر شاهنشاه آریامهر در بیروت حاکى است که آیت اللَّه آشتیانى دو هفته قبل از تهران وارد لبنان شده و پس از ملاقات با سید موسى صدر مبلغ یک میلیون و هفتصد هزار لیره لبنانى (در حدود چهارونیم میلیون تومان) کمک جدید روحانیون ایران را در اختیار نامبرده قرار داده است. با این مبلغ میزان کمکهاى نقدى که از ایران براى سید موسى صدر رسیده است صرفنظر از کمکهاى مالى که به صورت چک و حواله بانکى فرستاده مى شود ۲۷۱میلیون لیره لبنانى معادل با ۶۸میلیون تومان بالغ گردیده است.
گزارش مورد اشاره همچنین حاکى است که قرار است در این هفته معاون شوراى عالى شیعه لبنان سید [شیخ] شمس الدین (معاون سید موسى صدر) به ایران عزیمت و ضمن ملاقات با آیت اللَّه شریعتمدارى و خوانسارى و گلپایگانى درخواست کمکهاى مالى بیشترى نماید. البته وعده ارسال کمکهاى مالى بیشتر قبلا به سید موسى صدر داده شده است و معاون وى به منظور دریافت این کمک‌ها به ایران مسافرت مى کند.
سفیر شاهنشاه آریامهر در گزارش خود افزودهاند که سید موسى صدر در لبنان دیگر داراى موقع سیاسى و مذهبى گذشته نیست ولى روحانیون ایران بشدت از وى پشتیبانى مى کنند و موقع متزلزل او را تقویت مى نمایند.
مراتب از شرف عرض پیشگاه مبارک اعلی حضرت همایون شاهنشاه آریامهر گذشت. ذات اقدس شهریارى چنین دستخط فرمودند. این وجوه را چه اشخاصى تأمین کردهاند.»
خواهشمند است دستور فرمائید از چگونگى امر وزارت امور خارجه را نیز آگاه سازند. از طرف وزیر امور خارجه
درباره: کمک هاى روحانیون ایران به موسى صدر
«محترما به استحضار مى رساند.
برابر اعلام وزارت امور خارجه گزارش تلگرافى سفیر شاهنشاه آریامهر در بیروت درباره کمک جدید روحانیون ایران به موسى صدر و نحوه ارسال آن از شرف عرض پیشگاه مبارک اعلیحضرت همایون شاهنشاه آریامهر گذشته و چنین دستخط فرمودهاند «این وجوه را چه اشخاصى تأمین کرده اند» که در اجراى امر مطاع مبارک ملوکانه تیمسار ریاست ساواک مقرر فرمودهاند «اداره کل سوم. اداره کل دوم» ضمنا وزارت امور خارجه اوامر ملوکانه را به سفیر شاهنشاه آریامهر در بیروت نیز ابلاغ و سفیر شاهنشاه آریامهر آیات شریعتمدارى – خویى – خوانسارى – آشتیانى و دسته اى از سرمایه داران بزرگ بازار را جزو اشخاصى که به موسى صدر کمک مى کنند ذکر نموده است که مراتب مجددا از شرف عرض مطاع مبارک ملوکانه گذشته و چنین دستخط فرمودهاند «به ساواک و وزارت دارائى اطلاع دهید «و تیمسار ریاست ساواک نیز به جهت تحقیق درباره اینکه چه افرادى و به میزان چه مبلغ به موسى صدر کمک کردهاند مراتب به سازمان تهران و قم اعلام و سازمان تهران لیست افراد کمک کننده را و اینکه این کمک‌ها به چه نحو وسیله موسى صدر و ایادى آن به مصرف مى رسد ارسال داشته است. مراتب به جهت استحضار و صدور اوامر درباره پاسخ وزارت امور خارجه مبنى بر معرفى اشخاص تأمین کننده وجوهات از عرض مى گذرد توضیح اینکه اوامر تیمسار ریاست ساواک مبنى بر توجیه آیات شریعتمدارى – خوانسارى – گلپایگانى – در مورد اینکه این پول‌ها حیف و میل مى شود و مستمندان داخل کشور واجبترند» به سازمان قم و سازمان تهران اعلام گردیده است».
درباره کمک روحانیون ایران به موسى صدر
درباره افرادى که به موسى صدر کمک کردهاند و به شرح زیر ساکن تهران مى باشند مراتب به عرض تیمسار ریاست ساواک رسید پى نوشت فرمودند تحقیق کنند چه عواید و منافع و مستقلات دارند که بتوان وزارت دارایى گفت خواهشمند است دستور فرمایید در اجراى اوامر تیمسار ریاست ساواک اقدام و نتیجه را اعلام دارند. مدیر کل اداره سوم – ثابتى
۱- آیت اللَّه محمد باقر آشتیانى: تهران – خیابان حشمتالدوله غربى – چهار راه کیوان اول خیابان عارف منزل شخصى
۲- آیت اللَّه سید رضى شیرازى: تهران – خیابان پهلوى – خیابان ناهید پلاک ۴۷و ۴۸
۳- آیت اللَّه عبدالکریم موسوى: تهران – خیابان تاج – کوچه محمدى پلاک ۱۲
۴- آیت اللَّه سید مرتضى عسگرى: تهران – خیابان کورش کبیر نرسیده به تجریش کوچه رضائیه جنب بانک پارس
۵- آیت اللَّه شیخ یحیى نورى: تهران – سراى ژاله – کوى قائن – پلاک ۸۴
۶- آیت اللَّه سید رضا صدر: تهران – خیابان دماوند – کوچه جوبهار – پلاک ۱۲
۷- آیت اللَّه سید عبدالغفار سجادى: تهران – خیابان پاچنار – کوچه فراش باشى پلاک ۳۹
۸- آیت اللَّه سید مرتضى مستجابى: تهران خیابان مولوى – گذر لوطى صالح کوچه حاج صفرعلى – پلاک ۱۲
سازمان اطلاعات و امنیت کشور
«پیرو نامه شماره ۳۲۸۲/۵ – ۲۵۰/۸ مورخ ۱۰/۸/۲۵۳۶ گزارش مورخ ۱۲/۹/۲۵۳۶ سفارت شاهنشاهى در بیروت که از شرفعرض پیشگاه مبارک ملوکانه گذشته حاکى است که دومین هیئت روحانیون شیعه لبنان هفته آینده به ریاست شیخ على فقیه به منظور دیدار آیت اللَّه شریعتمدارى از… خوانسارى و گلپایگانى به تهران وارد خواهند شد تا موقعیت متزلزل سید موسى صدر را براى مراجع تقلید توضیح و درخواست نمایند از ارسال کمکهاى مالى شیعیان براى سید موسى صدر که تا کنون بالغ بر هفتاد میلیون تومان شده است و سید موسى وجوه مزبور را به مصرف حقیقى نرسانیده است خوددارى شود.
در قسمت آخر گزارش اشاره شده «همان طورى که قبلا استدعا شده بود اوامر مطاع مبارک ملوکانه شرفصدور یافته بود که جمعیت شیروخورشید سرخ ایران کمکهاى انسانى براى شیعیان مخالف سید موسى صدر از طریق سفارت شاهنشاهى ارسال دارد تا با توزیع مستقیم بین روحانیون مورد نظر بتوانند در مقابل سید موسى صدر به مقابله و مبارزه پردازند». از طرف وزیر امور خارجه
از سال ۱۹۷۱ (۱۳۵۰ ش) حملات اسرائیل به جنوب لبنان به طور مستمر ادامه پیدا کرد؛ لذا بار دیگر امام موسى صدر پیشتاز دفاع از جنوب شد و اعلان کرد: «ما مى خواهیم براى نجات لبنان تمام وسائل دفاعى جدید در اختیارمان گذاشته شود تا بتوانیم در مقابل تعدیات اسرائیل متجاوز از وطن خود دفاع نماییم» و از طرفى به دولتمردان حمله کرد و آنان را متهم نمود که مناطق محروم لبنان را مورد فراموشى و بى مهرى قرار داده اند و از دولت درخواست نمود تا امتیازات طایفى را الغا کرده، قوانین مربوط به تعلیم و تربیت نسبت به همگان یکسان گردد.
دولت سلیمان فرنجیه انتقادات امام موسى صدر را نادیده گرفت و حقوق قانونى مجلس اعلاى شیعه و مقام ریاست آن را در زمینه احراز مقامات مملکتى مورد انکار قرار داد.
امام موسى صدر در تاریخ ۲/۲/۱۹۷۴ م (۱۳۵۳ ش) طى اعلامیه اى معارضه و مبارزه خویش را به طور صریح اعلام کرد و صداى اعتراض خویش را به وسیله تظاهرات و راه پیمایى هاى فراوان بر ضد دولت لبنان و به منظور حمایت از محرومان بلند کرد که از مهم‌ترین آن‌ها تظاهرات بعلبک در تاریخ ۱۷/۳/۱۹۷۴ (۱۳۵۳ ش) بود که متجاوز از ۷۵هزار فرد مسلح با امام خود هم قسم شدند. *
شهید چمران در خصوص تظاهرات مسلحانه بعلبک مى گوید:
«بعد از اوج مبارزات شیعیان و عدم دریافت جواب مناسب از طرف دولت، امام موسى صدر اعلام تظاهرات عمومى در بعلبک کرد ۷۵هزار بعلبکى با شوق و حرارتى شدید به درخواست امام موسى پاسخ گفتند و مسلمین بعلبک با تظاهرات مسلحانه خود در آن روز پشت دولت مسیحى لبنان را به لرزه درآوردند و در این تظاهرات مسلحانه قسم خوردند که تا آخرین قطره خون خود علیه ظلم و علیه امتیازات طایفى بجنگند و حقوق از دست رفته شیعیان را به دست آورند…»
«… ولى کامل اسعد و نظام دست بردار نبودند بخصوص براى بى اثر کردن تظاهرات بعلبک گفتند: حساب بعلبک با طایفه شیعه جداست و بعلبک از قدیم دوستدار امام موسى بوده است ولى جنوب لبنان که شامل اکثریت شیعیان است طرفدار بى چون و چراى کامل اسعد و لذا مخالف امام موسى هستند بر حسب این ادعا دولت لبنان به ریاست جمهورى سلیمان فرنجیه که آدمى بود قاتل، آدمکش و خبیث و به سختى ضد آقاى صدر و شیعیان از تسلیم در برابر درخواستهاى امام موسى سرباز زد». (۲۸)
در پى تظاهرات موفقیت آمیز بعلبک و براى اثبات دروغین بودن ادعاهاى کامل اسعد و جلوگیرى از سوء استفاده دولت از این ادعا‌ها، امام موسى صدر در تاریخ ۵/۵/۱۹۷۴ (۱۳۵۳ ش) تظاهرات شکوه‌مند صور را ترتیب داد که در آن متجاوز از یک صد و پنجاه هزار نفر شرکت کرده و مجددا با رهبر خود پیمان بستند و با وجود آنکه دولت با همکارى کامل اسعد تمامى مساعى خود، همچون ریختن میخ و بستن جادهها، تهدید و ارعاب مردم توسط مزدوران آدم کشى مانند محمد حیدر را به کار برد تا بلکه بتواند از تظاهرات صور جلوگیرى کند، مراسم با ابهت و شکوه غیر قابل وصفى برگزار گردید. امام موسى صدر در سخنرانى خود تزویر‌ها و خدعه هاى آنان را برملا ساخت و مردم با طنینى زیبا و توفنده فریاد هاى «اللَّه اکبر و بالروح، بالدم نفدیک یا امام» در سالروز وفات دخت گرامى پیامبر اکرم فاطمة الزهرا (س) با امام خود تجدید عهد کردند و مردم با رهبر خویش هم قسم شدند تا آن‌گاه که مظلومى در لبنان باقى باشد به مبارزه خود ادامه دهند و در این راه سستى و یأس به خود راه ندهند.