خاندان و زندگی امام موسى صدر

Page 10

امام موسى صدر در لیبى

امام موسى صدر در تاریخ ۲۵/۸/۱۹۷۸ (۱۳۵۷ ش) به همراه شیخ محمد یعقوب و خبرنگار معروف استاد عباس بدرالدین بنا بر دعوت دولت لیبى و در طى دیدارى رسمى وارد لیبى شد و به عنوان می‌ه‌مان دولت در هتل شاطنى اقامت گزید پنج روز از سفر گذشته بود در روز ششم مورخه ۳۱/۸/۱۹۷۸ (۱۳۵۷ ش) ساعت دو بعد از ظهر امام صدر به همراه دو تن از همراهانش براى ملاقات با قذافى سوار اتومبیلهاى دولتى مى‏ شود ولى از آن پس دیگر دیده نمى ‏شود. (۶۰)

بعد از انتشار اخبار مربوط به ناپدید شدن امام موسى صدر دولت لیبى در تاریخ ۱۸/۹/۷۸ م (۱۳۵۷ ش) رسما اعلام کرد که امام موسى صدر در مورخه ۳۱/۸/۱۹۷۸ م با یک هواپیماى ایتالیایى از غرب طرابلس به سوى ایتالیا پرواز کرده ‏اند. سازمان قضایى کشور ایتالیا پس از یک تحقیق گسترده در مورخه ۱۲/۶/۱۹۷۹ م (۱۳۵۸ ش) اعلام کرد امام موسى صدر و دو همراهش هیچگاه وارد ایتالیا نشده‏‌اند.

البته معاون دادستان کل ایتالیا در تاریخ ۱۹/۵/۱۹۷۹ م (۱۳۵۸ش) به همین نتیجه رسیده بود که امام موسى صدر و همراهانش هرگز از مرزهاى لیبى خارج نگشته ‏اند.

سپس دولت ایتالیا طى یک ابلاغ رسمى به هر یک از حکومتهاى جمهورى عربى سوریه، جمهورى اسلامى ایران و همچنین به مجلس اعلاى اسلامى شیعه لبنان اطلاع داد که: امام موسى صدر و همراهانش به خاک ایتالیا وارد نگشته و حتى به صورت ترانزیت هم از آن کشور عبور نکرده‏‌اند. 

مجلس اعلاى اسلامى شیعه در اعلامیه‏‌ها و بیانیه‏ هاى مکرر خویش و در کنفرانس مطبوعاتى که توسط نائب رئیس مجلس (آقاى شیخ مهدى شمس‏ الدین) در تاریخ ۳۱/۸/۷۹ (۱۳۵۸ ش) و ۱۰/۴/۱۹۸۰ (۱۳۵۹ ش) در بیروت صورت پذیرفت، شخص سرهنگ قذافى را مسئول ربایش امام موسى صدر و همراهانش اعلام نمود و همچنین اعلام کرد که: پادشاهان و رؤساى جمهور ممالک عربى به او و به نماینده مجلس اطلاع داده ‏اند که مسئولیت اختفاى امام موسى صدر به عهده شخص سرهنگ قذافى است. (۶۱) 

و در گزارش حجت ‏الاسلام سید هادى خسروشاهى سفیر پیشین جمهورى اسلامى ایران در واتیکان به حضرت امام خمینى (ره) آمده است:

«… در مورد آقاى موسى صدر که با پاپ حضورا مذاکره کرده بودم پس از دو ماه به طور کتبى به اینجانب نوشته ‏اند که نتیجه تحقیقات آن‌ها با نتایج تحقیقات مقامات قضایى ایتالیا یکسان است و آن اینکه آقاى صدر هرگز وارد ایتالیا نشده است». (۶۲)

و اکنون بعد از گذشت بیست سال هنوز او در پرده اختفاست و به مثابه خورشیدى است در پشت ابر. والسلام

پانوشت‏‌ها و توضیحات

۱- فصلنامه دانشگاه مفید، نامه مفید ۱۶شماره چهارم، زمستان ۱۳۷۷، ص ۳۲
۲- فصلنامه تاریخ و فرهنگ معاصر، ویژه ‏نامه (۵) قم – صندوق پستى ۱۳۶، ۱۳۷۵ ش، ص ۴۳-۴۴
۳- پیشین، ص ۱۱۵
۴- همان، ص ۲۴
۵-‌‌ همان ص ۵۸، ۵۷
۶- فصلنامه تاریخ و فرهنگ معاصر، ویژه ‏نامه ۵، ص ۲۱۰
۷- پیشین، ص ۱۳
۸- بنیاد شهید چمران، لبنان (گزیده‏ اى از مجموعه سخنرانى‏‌ها و دستنوشته‏ هاى سردار پرافتخار اسلام شهید دکتر مصطفى چمران درباره لبنان)، ۱۳۶۲، ص ۶۱
۹- کمالیان، محسن و على‏اکبر رنجبر کرمانى، عزت شیعه (روایت صدر۱) مؤلف، زمستان ۱۳۷۷، ص ۲۰
۱۰- ر. ک: حجتى کرمانى، على، لبنان به روایت امام موسى صدر و دکتر چمران، انتشارات قلم، بهار۱۳۶۴، ص ۲۳ – ۲۰
۱۱- ر. ک: نادرى سمیرمى، احمد، لبنان، دفتر مطالعات سیاسى و بین‏المللى، تهران، وزارت امور خارجه، ۱۳۷۶ص، ۲۳ – ۲۰
۱۲- ر. ک: بنیاد شهید چمران، لبنان، ص ۳۲ – ۳۰
۱۳- ر. ک: پیشین، ص ۳۲۰
۱۴- ر. ک: حجتى کرمانى، على، لبنان به روایت امام موسى صدر و دکتر چمران، ص ۴۹
۱۵- همان، ص ۷۰
۱۶- ر. ک: دعوتى، ابوالفتح، مسلمین شیعه در لبنان (فعالیت‌ها و مقالاتى از امام موسى صدر)، انتشارات بعثت، چاپ دهم، فروردین ۶۲، ص ۱۹ – ۱۷
۱۷- همان، ص ۲۳ – ۲۰
۱۸- بنیاد شهید چمران، لبنان، ص ۶۵ – ۶۴
۱۹- ر. ک: دعوتى، میرابوالفتح، مسلمین شیعه در لبنان، ص ۳۰ – ۲۹
۲۰- ر. ک: کمالیان، محسن، عزت شیعه، ص ۱۸
۲۱- ر. ک: پیشین، ص ۴۱ – ۲۸
۲۲- ر. ک: بنیاد شهید چمران، لبنان، ص ۱۷
۲۳- دعوتى، ابوالفتح، مسلمین شیعه در لبنان، ص ۴۹ – ۴۵
۲۴- براى آگاهى بیشتر بنگرید به، لبنان به روایت امام موسى صدر و دکتر چمران، ص ۲۱ – ۲۰و تاریخ و فرهنگ معاصر ویژه‏نامه ۵، ص ۳۴
۲۵- ر. ک: حجتى کرمانى، على، لبنان به روایت امام موسى صدر و دکتر چمران، ص ۲۴
۲۶- بنیاد شهید چمران، لبنان، ص ۷۶
۲۷- براى آگاهى بیشتر بنگرید به: لبنان به روایت امام موسى صدر و دکتر چمران، ص ۲۵ – ۲۴و مسلمین شیعه در لبنان، ص ۸۰ – ۵۸ و بنیاد شهید چمران لبنان، ص ۷۹ – ۷۷
۲۸- بنگرید به: لبنان به روایت امام موسى صدر و دکتر چمران، ص ۱۳۳و ۱۳۴و بنیاد شهید چمران، لبنان، ص ۸۳
۲۹- ر. ک: حجتى کرمانى، على، لبنان به روایت امام موسى صدر و دکتر چمران، ص ۲۶و تاریخ و فرهنگ معاصر ویژه ‏نامه ۵، ص ۳۶ – ۳۵
۳۰- بنیاد شهید چمران، لبنان، ص ۱۰۱ – ۹۸و ۳۱۷ – ۳۱۵
۳۱- تاریخ و فرهنگ معاصر ویژه ‏نامه ۵، ص ۳۶، بنیاد شهید چمران، لبنان، ص ۳۶۶
۳۲- حجتى کرمانى، على، لبنان به روایت امام موسى صدر و دکتر چمران، ص ۳۴ – ۲۹کمالیان، محسن، عزت شیعه، ص ۱۶
۳۳- ر. ک: حجتى کرمانى، على، لبنان به روایت امام موسى صدر و دکتر چمران، ص ۳۶
۳۴- کمالیان، محسن، عزت شیعه، ص ۱۴
۳۵- همان، ص ۱۹
۳۶- دعوتى، میرابو الفتح، مسلمین شیعه در لبنان، ص ۱۴۱
۳۷- همان، ص ۱۲۳ – ۱۱۹
۳۸- کمالیان، محسن، عزت شیعه، ص ۱۶
۳۹- همان، ص ۱۹
۴۰- همان، ص ۱۹
۴۱- همان، ص ۴۱
۴۲- چند مطلب اخیر که به صورت نقل قولهاى مستقیم و غیر مستقیم در خصوص روابط امام موسى صدر و حضرت امام (ره) آورده شده است عمدتا از عزت شیعه صفحات۷۱ و ۱۴، ۵۱، ۵۰ تاریخ و فرهنگ معاصر، ویژه‏ نامه امام موسى صدر، صفحه ۵۰اقتباس شده است. 
۴۳- کمالیان، محسن، عزت شیعه، ص ۱۴
۴۴- همان: ص ۷۷
۴۵- ر. ک: ترجمان اندیشه، (ویژه بیستمین سالگرد ناپدید شدن امام موسى صدر)، سال اول، شماره دوم، اردیبهشت ۱۳۷۸، ص ۲۶
۴۶- پیشین، ص ۱۵
۴۷- همان، ص ۱۵
۴۸- تاریخ و فرهنگ معاصر ویژه‏ نامه ۵ص ۴۲ – ۴۱
۴۹- کمالیان، محسن، عزت شیعه، ص ۱۸۶
۵۰- همان، ص ۵۰
۵۱- همان، ص ۷۸
۵۲- فصلنامه دانشگاه مفید، نامه مفید ۱۶، سال چهارم، شماره چهارم، ص ۴۵
۵۳- نامه مفید ص ۱۰۳
۵۴- همان، ص ۱۸ – ۱۷
۵۵- همان، ص ۱۰۵ – ۱۰۴
۵۶- ر. ک: کمالیان، محسن، عزت شیعه، ص ۱۸۲
۵۷- همان. 
۵۸- همان، ص ۱۸۵
۵۹- ر. ک: نادرى سمیرمى، احمد، لبنان، دفتر مطالعات سیاسى و بین‏ المللى، تهران، وزارت امور خارجه، مؤسسه چاپ و انتشارات، ۱۳۷۶، ص ۲۴
۶۰- ر. ک: بنیاد شهید چمران، لبنان، ص ۳۸۶
۶۱- ر. ک: حجتى کرمانى، على، لبنان به روایت امام موسى صدر و دکتر چمران، ص ۳۸ – ۳۶
۶۲- تاریخ و فرهنگ معاصر ویژه‏ نامه ۵، ص ۵۲۷
توضیح: از دو کتاب زیر نیز به طور ضمنى استفاده شده است: 
۱- قدر، منصور، لبنان و جهان عرب، وزارت امور خارجه، بیروت، امرداد ماه ۱۳۵۵
۲- علیزاده، هـ، فرهنگ سیاسى لبنان، محمدرضا گلسرخى و محمدرضا معمارى، نشر سفید، ۱۳۶۸