طرح اذان واحد مسلمانان: تلاش امام صدر برای وحدت اسلامی

عضو پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در گفتگو با شبستان: تدبیر امام موسی صدر درباره اذان

شریف لکزایی، مدیر گروه فلسفه سیاسی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در گفتگو با خبرنگار اندیشه خبرگزاری شبستان در خصوص راهکاری عملی و نظری ایجاد و تقویت وحدت میان مذاهب اسلامی به ویژه اهل سنت و شیعه، گفت: به نظر می‌رسد تجربه امام موسی صدر در لبنان که جامعه چند فرهنگی، قومی و دینی است، می‌تواند در این راستا آموزنده بوده و تاثیر بسزایی داشته باشد. 

وی با بیان اینکه این تجربه از چند جهت قابل توجه است، ادامه داد: هم از نظر ایستادگی و تبیین آموزه‌های تشیع و ارتقای آن به لحاظ فرهنگی و اقتصادی توسط امام موسی صدر و هم از جهت همزیستی و حضور در جامعه‌ای که اهل سنت و پیروان دیگر ادیان نیز در آن زندگی می‌کنند، می‌توان به این مساله توجه داشت. 

این محقق با اشاره به اینکه در جامعه لبنان، میان پیروان ادیان الهی و مذاهب اسلامی تشریک مساعی و بحث و گفتگو برای حل معضلات جامعه وجود دارد، اظهار کرد: در نگاه امام موسی صدر الزاماتی برای وحدت و استحکام آن وجود دارد که در صدر آن بحث اعتماد، اطمینان و احترام مطرح است در عین اینکه در واقع تامین و تحقق آن، نیازمند امنیت و عدالت خواهد بود. 

وی با تاکید بر اینکه در این راستا به طور طبیعی احترام به نگاه‌ها و عقاید و باور‌ها و اعتماد و اطمینان به یکدیگر، مساله کلیدی و مهم است، بیان کرد: امام موسی صدر ضمن آنکه به لحاظ علمی و نظری این گونه می‌اندیشد و عمل می‌کند، شاهد حضور او در مجامع مختلف و گفتگو و هم سخنی و اجماع او و به دنبال آن توافق در برخی از محورهای مشترک هستیم. 

مدیر گروه فلسفه سیاسی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی افزود: به طور مثال امام موسی صدر بحث فقهی اذان و اقامه را بیان می‌کند که شیعه و اهل سنت در راستای ایجاد وحدت، به یک نتیجه واحد رسیده و پذیرفتند که یک اذان، قرائت شود یا حتی بحث رویت هلال ماه و برپایی نماز عید فطر، مساله‌ای بود که وحدت نظر در آن صورت گرفت. 

وی برخی از مسائل را دارای امکان تحقق وحدت و انسجام دانست و تصریح کرد: بنابراین اگر ما به تجربه امام موسی صدر بنگریم و معنای وحدت را به درستی درک و فهم کنیم، این موضوع می‌توان به ارتقای سطح جامعه کمک کرده و می‌تواند در تاثیرگذاری جهان اسلام در معادلات منطقه‌ای و جهانی کمک کرده و اسلام را مورد توجه قرار دهد، در غیر این صورت نه تنها وحدتی حاصل نمی‌شود، بلکه وحشت ایجاد شده و افزایش خواهد یافت و به جای آن خواهد نشست. 

لکزایی عنوان کرد: ضرورت عناصر افراطی از سوی شیعه و سنی، امری اجتناب ناپذیر بوده و لازم است افرادی که در جامعه اهل تشیع و اهل تسنن به صورت افراطی حرکت می‌کنند، مانع پیشروی آن شده و از سوی دیگر عناصر وحدت بخش به لحاظ عملی و نظری تقویت شوند؛ لذا گروه‌هایی که در راستای ایجاد تفرقه میان مسلمانان و همبستگی و تقریب آنان، حرکت می‌کنند، باید از سوی جامعه شیعه و سنی تضعیف، و از بین بروند. 

وی ابراز کرد: به طور کلی در کنار فعالیت عملی و فرهنگی برای ایجاد و تقویت وحدت، به گونه‌ای باید عمل شود که این اتفاق میان لایه‌های مختلف اجتماع به وقوع پیوسته و به یک عنصر ثابت در جهان اسلام مبدل شود. 

این کار‌شناس علوم سیاسی بیان کرد: آنچه که امروز در جهان اسلام مغفول مانده،‌‌ همان عنصر عینی و تحقق بخش وحدت است که جامعه اسلامی را دچار شکاف کرده است؛ در این راستا نیاز به کار تدریجی، مستمر و متوالی وجود دارد که یک شبه حاصل نمی‌شود و به ویژه در فضای آموزش باید بیشتر مورد توجه قرار گرفته و نهاد تربیتی در این راستا بیشتر کمک کنند. 

وی با مهم خواندن نقش علمای اسلام در تقویت وحدت مسلمانان تاکید کرد: در این فضا باید رهنمود‌ها، آموزه‌ها و مسائل وحدت بخش از سوی عالمان و بزرگان دین مورد توجه قرار گرفته و به لایه‌های مختلف جامعه کشیده شود. 

لکزایی یادآور شد: حضور در مجامع شیعی و سنی از سوی هر دو طرف، ایجاد فضای گفتگو، فراهم سازی زمینه برخی فعالیت‌های جمعی و… می‌تواند به ارتقای عنصر وحدت در هر دو جامعه شیعه و اهل سنت کمک فراوانی داشته باشد.