پیوست شماره ۱ سند شمارۀ ۱۵/۱۳۶۰

تاریخ: ۱۳۵۷/۷/۱

جناب آقاى ظلى معاون سیاسى وزارت امور خارجه

شیخ طالب از دوستان نزدیک سفارت شاهنشاهى در تاریخ ۵۷/۶/۳۰ پیرامون مسئله موسى صدر و ناپدید شدن وى در لیبى تجزیه و تحلیلى ارائه داده که به شرح زیر به استحضار عالى مى‏رسد:

شیخ طالب سهیل اظهار مى‏دارد در کشور لیبى جمعیتى مذهبى به نام جمعیت «الدعوه» وجود دارد که از موسى صدر براى انجام دیدارى از لیبى دعوت به عمل آورد و این مسئله بلافاصله پس از دیدار دو ماه پیش موسى صدر از الجزایر انجام گرفته است. ظاهراً آن گونه که شوراى اسلامى عالى شیعیان در لبنان اظهار مى‏دارد استقبال از موسى صدر در الجزایر بسیار سرد بوده است و تنها یک کارمند دولتى ساده براى استقبال از وى در فرودگاه بوده است. در الجزایر مسئولان از وى پیرامون دو شخص به نام جرج و میشل سؤال کردند زیرا معتقد بودند که یکى از این دو شخص مسیحى رییس دفتر موسى صدر و دومى از کارمندان عالیرتبه شوراى اسلامى عالى شیعیان لبنان مى‏باشد و اینکه مغزهاى مسیحى امور مجلس اسلامى را اداره می‌کنند. موسى صدر در توضیح این نکته اظهار داشت که جمعیت طایفه شیعه در لبنان نزدیک به یک میلیون نفر مى‏باشد و نصف جمعیت لبنان را تشکیل مى‏دهد و از لحاظ مغز و استعداد کاملا غنى است و فرزندان آن از باسواد‌ترین افراد لبنان به شمار مى‏روند و نیازى به مغزهاى طوایف دیگر وجود ندارد. شیخ طالب مى‏افزاید ظاهراً نمایندگان سازمان هاى فلسطینى تندرو و کمونیست که در آن هنگام در الجزایر بودند مغز رهبران الجزایر را با این طرز تفکر و علیه صدر اشباع کرده و موسى صدر را به عنوان مزدور امریکا معرفى کرده بودند ولى مسئولان الجزایر گفته‏هاى موسى صدر را قانع کننده تلقى کردند و پرزیدنت بومدین از وى خواست تا با قذافى که تنها مرد حاضر در پهنه لبنان مى‏باشد ملاقات بکند. ظاهراً موسى صدر از این ملاقات بیم داشته است زیرا شایعه هایى وجود دارد حاکى از اینکه موسى صدر در سابق تماس هایى با قذافى داشته است و شاید مبالغى نیز از وى جهت همکارى با فلسطینى‏‌ها و جبهه ملى لبنان که قذافى از آن پشتیبانى می‌کند دریافت کرده است ولى ظاهراً موسى صدر مأموریت محوله را انجام نداده است و در نتیجه جبهه ملى لبنان از وى ناراضى بوده است و روابط حسنه‏اى با وى نداشته است و این شاید بیم موسى صدر را از رفتن به لیبى توجیه کند ولى تقریبا در تاریخ ۱۹۷۸/۸/۱۲ دعوتنامه‏اى از طرف دولت لیبى و از طریق سفارت لیبى در لبنان به نام جمعیت الدعوه براى وى رسید و پیرو نامه‏اى از طرف سفارت لیبى به شرکت هواپیمایى «ام. ئى. آ» بلیط هاى مسافرت وى و دو تن همراهان به نام محمد یعقوب از ساکنان بعلبک و عضو مجلس اسلامى عالى شیعیان و عباس بدرالدین رییس آژانس خبرگزارى خاورمیانه که پسرعموى همسر شیخ طالب نیز مى‏باشد تهیه گردید و دولت لیبى خود بهاى آن را پرداخت نمود. بلیط هاى مزبور براى مسیر (بیروت – تریپولى – بیروت) طبق اولین نسخه بلیط‌ها که نزد شرکت (ام. ئى. آ) در بیروت مى‏باشد و دولت لبنان به آن‌ها استناد می کند تهیه شده بودند و هیچ گونه بلیطى نه از طرف شرکت آلیتالیا و نه از طرف (ام. ئى. آ) نه براى موسى صدر و نه همراهان وى براى هیچ گونه مسیر دیگرى صادر نشده است. دولت ایتالیا نیز دولت لبنان را در این زمینه آگاه ساخته است و طبق نامه رسمى دولت ایتالیا سید موسى و همراهان وى از طریق هوایى یا زمینى و یا دریایى وارد خاک ایتالیا نشده‏اند. ولى دولت لیبى اصرار مى‏ورزد که موسى صدر و همراهان توسط آلیتالیا تریپولى را در تاریخ۱۹۷۸/۸/۳۱ به مقصد رم ترک گفته‏اند و این مسئله را تلفنى توسط عبدالسلام جلود به اطلاع سلیم‏الحص نخست وزیر لبنان رسانده است. ولى روز بعد پرزیدنت سرکیس شخصاً با دفتر قذافى تماس گرفت و جوابى که به ایشان داده شده بود این است: «قذافى فعلا در پایتخت نیست» در حالى که آن گونه که بعدا پرزیدنت سرکیس اظهار داشته است خود قذافى با وى صحبت کرده بوده سپس پرزیدنت سرکیس از وى سؤال کرد که اگر شماره تلفن دیگرى دارد که مى‏تواند او را با قذافى مربوط سازد به او بگوید زیرا مسئله بسیار فورى و ضرورى است طرف جواب دهنده شماره تلفن دیگرى به پرزیدنت سرکیس داد ولى به طور مستقیم تماس او را با شماره برقرار نکردند بلکه خط بلافاصله قطع گردید و رییس جمهور لبنان ناچار شد که تماس مجددى با شماره جدید برقرار سازد مکالمه‏اى که انجام گردید به قرار زیر است:

شما که هستید؟

من رییس جمهور لبنان مایلم با پرزیدنت قذافى صحبت کنم.

فعلاً اینجا نیست.

و بلافاصله تماس قطع گردید. لبنانی‌ها بار‌ها خواستند تلفنى با لیبى تماس بگیرند ولى گویا مسئولان لیبى دستور داده بودند که هیچ گونه تماس تلفنى از لبنان با مسئولان لیبى برقرار نگردد. در تاریخ ۱۹۷۸/۹/۲باجناق آقاى حسین الحسینى نماینده مجلس در لبنان که نام او را در حال حاضر به یاد ندارم به هتل الشطى [الشاطى] در تریپولى رفته و خواستار ملاقات با موسى صدر شده است ولى مسئولان هتل به وى گفتند که موسى صدر فعلاً خارج از هتل مى‏باشد وى به اتاق موسى صدر رفته و لباسهاى او را همچنان در قفسه لباس دیده است. جامدان‌ها و قوطى سیگار و فندک او نیز در اتاق بوده و روز دیگرى (۱۹۷۸/۹/۳) که براى ملاقات با موسى صدر بار دیگر به هتل آمده بود ملاحظه کرد که نامه به موسى صدر داده شده است و به وى گفته شده که موسى صدر هتل را ترک گفته است. هنگامى که پیرامون مقصد موسى صدر سؤال کرد به وى گفتند که هیچ‏گونه اطلاعى در این باره ندارند.

در تاریخ۱۹۷۸/۹/۳ تماس تلفنى با صدرى السر [الصدر] پسر موسى صدر که با برادر و مادر خود در پاریس مشغول تحصیل مى‏باشد برقرار گردید و به وى گفته شد که با لیبى صحبت کند وى هنگامى که گوشى را در دست گرفت و سعى کرد صحبت کند ملاحظه کرد که تماس قطع گردیده است و این امر نشان مى‏دهد که از صحبت موسى صدر با فرزند خود جلوگیرى شده است و لااقل تا تاریخ۱۹۷۸/۹/۳ در لیبى به سر مى‏برده است.

از طرفى دیگر عباس بدرالدین رییس آژانس خبرگزارى خاورمیانه که قرار بوده است کلیه خبرهاى مربوط به این مسافرت را براى خبرگزارى خود منعکس کند هیچ‏گونه نامه یا تلگرافى از تاریخ ورود خود به لیبى (۱۹۷۸/۸/۲۵) و تاکنون در این خصوص به لبنان نفرستاده است در حالى که همه مى‏دانند که وى در هر مسافرتى که بیش از یک روز به درازا می کشیده است با خانواده خود و دفتر آژانس خبرگزارى حتماً تماس مى‏گرفته است و این امر نشان مى‏دهد که وى شدیداً تحت نظر مقامات لیبى بوده و از این رو نتوانسته است هیچ‏گونه خبرى به خارج از لیبى بفرستد. شیخ طالب مى‏گوید شیخ محمد مهدى شمس‏الدین معاون موسى صدر در شوراى اسلامى عالى شیعیان لبنان که مردى صادق و مورد اعتماد مى‏باشد به اینجانب اظهار داشت که از نظر وى موسى صدر قطعاً تا این لحظه چه زنده و چه مرده لیبى را ترک نگفته است و شایعه‏هاى حاکى از احتمال مسافرت وى به ایران یا عراق یا اتیوپى همه عارى از حقیقت و ساخته و پرداخته دستگاه اطلاعاتى لیبى براى پوشاندن جنایت خود مى‏باشد.

مسئولان کشور سوریه معتقدند که قبلاً قذافى اقدام به ارتکاب چنین اشتباهاتى نموده است از جمله مى‏توان کمال جنبلاط رهبر ترورشده دروزی هاى لبنان را نام برد که قذافى او را به مدت ۸روز بازداشت کرد و سپس او را آزاد کرده و با یک هواپیماى اختصاصى و چهار میلیون دلار براى انجام فعالیت هایى در لبنان روانه بیروت ساخت. همین کار را نیز با برخى از شخصیت هاى فلسطینى انجام داده است و به هر حال قذافى شخص دمدمى مزاج و غیرقابل پیش‏بینى و داراى طرز تفکر خاصى مى‏باشد و بعید نیست که موسى صدر و همراهان وى را به عنوان یک اقدام ملى و میهنى بازداشت کرده و یا حتى کشته باشد.

شیخ طالب ادامه داد که مسئولان لیبى امیدوارند هنگام آمدن قذافى به دمشق پرزیدنت اسد شخصاً موضوع را با وى به نحوى که موجب ناراحتى وى و بالنتیجه احتمال صدور دستورى از طرف وى دایر بر قتل آن‌ها (اگر چنان چه زنده باشند) مطرح خواهد ساخت.

در مورد دشمنى میان موسى صدر از یک سو و سازمان هاى افراطى کمونیست و چپ‏گراى فلسطینى و خود قذافى از سوى دیگر شیخ طالب اظهار مى‏دارد:

ساکن شدن فلسطینى‏‌ها در جنوب لبنان مسئله بسیار مهمى است براى فلسطینى‏هاى تندرو و شیعیان جنوب لبنان. و موسى صدر تنها مانع تحقق این هدف از نظر سازمان هاى فلسطینى به شمار مى‏رود و هنگامى که موسى صدر از لیبى بازدید می کرده است رهبران گروه هاى تندروى فلسطینى و گروه هاى سنى مسلح نیز از تریپولى به سر مى‏بردند و بعید نیست که این گروه‏‌ها مستقیماً و یا به طور غیرمستقیم از طریق تحریک مقامات لیبى در مسئله ناپدید شدن موسى صدر دست داشته باشند.

رییس جمهور و نخست وزیر لبنان با مطالعه گزارش کمیته تحقیقى که براى تحقیق پیرامون ناپدیدى موسى صدر روانه لیبى و ایتالیا شده بود معتقدند که قذافى موسى صدر و همراهان وى را در لیبى کشته است و رهبران سوریه معتقدند که موسى صدر هنوز در لیبى به سر مى‏برد و زنده مى‏باشد.

شیخ طالب خاطرنشان ساخت که شخصاً معتقد است که قذافى به گونه‏اى موسى صدر و همراهان وى را سر به نیست کرده است.

شیخ طالب اظهار داشت که مهم‌ترین جانشینان احتمالى موسى صدر اشخاص زیر خواهند بود:

۱- شیخ مهدى شمس‏الدین معاون کنونى موسى صدر

۲- سید احمد [محمدحسین] فضل‏اللَّه که مردى مؤمن و خداپرست به شمار مى‏رود و طرفداران زیادى در جنوب لبنان دارد.

۳- سلیمان یحفوفى که قبلاً از مقربین موسى صدر بوده است وى از ساکنان بعلبک مى‏باشد و روابط بسیار حسنه‏اى با بعثى‏هاى عراق دارد به گونه‏اى که شایع است از طرف مقامات عراقى به طور مرتب کمکهاى نقدى به او مى‏شود وى اخیراً به کامل الاسعد رییس مجلس لبنان نزدیک شده است ولى کامل الاسعد که دوست بسیار صمیمى من مى‏باشد سید حسن شیرازى را براى جانشینى موسى صدر بر دیگران ترجیح مى‏دهد و اخیرا براى وى یک گذرنامه لبنانى تهیه کرده است در حالى که سید حسن شیرازى لبنانى نمى‏باشد.

شایعاتى بین شیعیان لبنان نیز وجود دارد حاکى از اینکه سفارت شاهنشاهى ایران در بیروت از سید حسن شیرازى با تمام امکانات خود حمایت می کند.

شیخ طالب مى‏گوید در تاریخ۱۹۷۸/۹/۲۰ شیخ محمد مهدى شمس‏الدین از بیروت با اینجانب تماس گرفت و از من خواست تا در مسئله موسى صدر به وى کمک کنم من شخصاً به این مرد و اقتدار و وفادارى وى به اعلیحضرت شاهنشاه آریامهر و لزوم همکارى شیعیان لبنان با اعلیحضرت شاهنشاه آریامهر ایمان راسخ دارم زیرا ایران تنها پناهگاه شیعیان جهان به شمار مى‏رود و من آماده‏ام تا نقش رابط را میان ایران و این شخص به طور خیلى محرمانه و براى اجراى هرگونه منویات اعلیحضرت شاهنشاه آریامهر به عهده بگیرم مطمئنم که در طول مدت خدمت در شوراى اسلامى عالى شیعیان لبنان وى مردى وفادار و سربازى جان‏نثار براى شخص اعلیحضرت شاهنشاه و ملت ایران خواهد بود.

۱۳۵۷/۷/۱ با تقدیم احترام کاردار موقت شرف

ساعت ۱۹۳۰