دعای وداع با ماه رمضان

بسم الله الرحمن الرحیم

[…] خدایا، روزۀ این ماه رمضان را آخرین روزۀ ما قرار نده و اگر آن را آخرین روزۀ ما قرار دادی، پس ما را از محرومان قرار نده، بلکه از مرحومان و رحمت‏یافتگان قرار ده. خدایا تو در کتاب نازل‌شده‏ات گفته‌ای: «شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِیَ أُنزِلَ فِیهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِّلنَّاسِ وَبَیِّنَاتٍ مِّنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ» و ماه رمضان را بسیار محترم داشتی، زیرا در آن قرآن را نازل کردی و آن را به شب قدر اختصاص دادی و شب قدر را بهتر از هزار ماه قرار دادی.

خدایا روزۀ ماه رمضان گذشت و شب‏های آن سپری شد و من به جایگاهی رسیدم که تو به آن داناتری و خیر فراوانی به بندگان تو عطا شد. پس از تو می‌‏خواهم، آنچه را فرشتگان مقرب و پیامبران مرسل و بندگان صالح تو می‌‏خواهند: می‌‏خواهم که بر محمد و آل محمد درود فرستی و مرا از آتش جهنم برهانی و با رحمت خود به بهشت وارد گردانی و گذشت و کرم خود را به من مرحمت کنی. و تقرب جستن مرا بپذیری و دعایم را اجابت کنی و در روز ترس و وحشت، از همۀ هول‏هایی که برای روز قیامت قرار دادی، به من ایمنی ارزانی داری.

خدایا به بزرگواری و عظمت تو پناه می‌‏ّبرم، از اینکه روز‌ها و شب‌های ماه رمضان سپری شود و نزد تو گناه و لغزشی از من نابخشوده باقی مانده باشد و به سبب آن مرا مؤاخذه و عذاب کنی.

سرور من، ‌ای کسی که معبودی به جز تو نیست، از تو می‌خواهم که اگر در این ماه از من خشنود شده‏ای، بر این خشنودی بیفزایی و اگر از من خشنود نشده‏ای، از هم‌اکنون از من خشنود باشی، ‌ای مهربان‌ترینِ مهربانان، ‌ای الله، ‌ای یگانه، ‌ای بی‏نیاز، ‌ای کسی که نه‌زاده و نه‌زاده شده‏‌ای، و هیچ همتایی نداری، ‌ای نرم‏کنندۀ آهن برای داوود (ع)، ‌ای برطرف‏کنندۀ بلا و گرفتاری از ایوب (ع)، ‌ای زدایندۀ اندوه یعقوب (ع)، ‌ای تسلی‌دهندۀ به یوسف (ع)، بر محمد و آل محمد، آن‌گونه که سزاوار توست، درود فرست و با من چنان کن که شایستۀ توست، و چنان مکن که من شایستۀ آنم.

ای درهم‌پیچندۀ شب و روز، ‌ای دانا، ‌ای حکیم، ‌ای پروردگار پروردگاران و‌ای سرور سروران، معبودی جز تو نیست. ‌ای کسی که از شاهرگ گردن به من نزدیک‏تری، ‌ای الله، ‌ای الله، ‌ای الله، نام‌های نیکو و بزرگی و نعمت‏‌ها برای توست.

از تو می‌‏خواهم که بر محمد و آل محمد درود فرستی و نام مرا در این شب جزو سعادتمندان قرار دهی و روحم را با شهیدان محشور کنی، و نیکی‏‌هایم را بیفزایی و گناهانم را ببخشی، و به من یقینی دهی که در قلبم برقرار باشد و ایمانی که شک را از من بزداید. مرا به آنچه روزی‏ام کرده‏ای، خشنود بگردان و در دنیا و آخرت به ما نیکی عطا کن و ما را از عذاب آتش جهنم نجات ده، و یاد و سپاس خود و اشتیاق به خود را و توبه و توفیق را روزی ما بگردان، همان‌گونه که به محمد و آل محمد روزی کردی.

گمان می‌‏کنم امشب آخرین شب مراسم ما باشد، یعنی شب وداع، زیرا فردا شب باید در انتظار هلال ماه باشیم تا اگر حلول عید ثابت شد، آن را اعلان کنیم و این تکلیف ما را به خود مشغول می‌‏کند و فرصتی برای برگزاری مراسم فردا شب باقی نمی‌‏ماند.

بنابراین، ما امشب با جلساتی که داشتیم، وداع می‌‏کنیم، همچنان که ماه رمضان را نیز وداع می‌‏گوییم و خداوند خود گواه است که ما اندوهگین هستیم. تردیدی نیست که در این ماه مبارک از بیشترین و بهترین و کامل‌ترین فرصت‏‌ها بهره‌مند بودیم. ماه رمضان ماه خداست و ما در این ماه در میهمانی خدا مشمول رحمت او بودیم و دعا‌هایمان در آن پذیرفته و خوابمان عبادت و نفس‏‌هایمان تسبیح و کار‌هایمان مقبول بود.

در این ماه، درهای بهشت گشوده و درهای آتش بسته بود و شیاطین در زنجیر بودند و رسول خدا (ص) ما را از این فرصت‏‌ها آگاه کرده بود. ما در این ماه، چه فهمیده باشیم و چه نفهمیده باشیم، در جوار رحمت خدا بودیم و اجابت دعایمان نزدیک بود و برآورده شدن خواسته‏‌ها و نیاز‌هایمان تنها منوط به همت و ارادة خودمان بود.

از خداوند می‌‏خواهیم که از این ماه بهره برده و به نتایج آن رسیده باشیم. اگر از آن بهره برده باشیم، اندوهی نداریم و از این ماه توشه‏ای برای سال آینده برداشته‏ایم و چقدر به این توشه نیازمندیم. ما با بی‏نیازی جستن از نیاز‌ها توشه برگرفتیم و در برابر شهوت‏‌ها ایستادیم و در عین حال عادت کردیم که در برابر سختی‏‌ها و مشکلات آینده استوار باشیم.

بی‏گمان ما باید زندگی سخت و طولانی خود را با همت و اراده بپیماییم و عزت و افتخار و شکوهی به ما داده نمی‌‏شود جز با تلاش و زحمت و مجاهدت. اگر توانستیم در برابر شهوت‏‌ها و وسوسه‏‌ها و در برابر سختی‏‌ها و مشکلات استوار بایستیم، بدان معناست که توانسته‏ایم از این ماه مبارک برای زندگی خود و برای سختی‏های آینده توشه برداریم.

بنابراین، ماه رمضان ماه بخشش و توبه، ماه دعا و توسل و ماه تعالی روحی است و چنان‌که پیامبر (ص) در خطبة خود فرموده است، ماه یادآوری گرسنگی و تشنگی روز قیامت است؛ همچنان که ماه احساس دردهای دوستان و برادرانمان است؛ ماه درک گرسنگی و تشنگی و ناتوانی آن‌ها در رسیدن به خواسته‏‌هایشان است. از سویی ماه رمضان ماه جهاد نیز هست، زیرا در این ماه، دو واقعۀ بزرگ در تاریخ امت ما رخ داده است: یکی جنگ بدر (روز فرقان) که نخستین واقعۀ جدی و اثرگذار در تاریخ اسلام بود و دیگری فتح مکه که بزرگ‌ترین رخداد در تاریخ پیروزی‏های مسلمانان است؛ واقعه‏ای که باعث شد مردم به دست رسول خدا گروه گروه وارد دین خدا شوند.

پس فراموش نکنیم که ما در این ماه قرار داریم و باید در آن به تعالی روحی و محبت و رحمت و مهر‏ورزی برسیم. همچنین در این ماه باید فروتنی و در عین حال قدرت و صلابت را در برابر دشمنان خدا بیاموزیم. ما در دعاهای این ماه از خدا می‌‏خواهیم که نام ما را در زمرۀ سعادتمندان قرار دهد و روح ما را با شهیدان محشور کند. ما در این ماه آماده می‌‏شویم تا هر کس را که به ما مهر می‌ورزد، دوست بداریم و با هر که با ما همکاری می‌‏کند، همکاری کنیم. آماده می‌‏شویم تا با کسانی که نسبت به ما ستم می‌‏کنند و دشمنی می‌‏ورزند، بجنگیم و جهاد کنیم و درشتی کنیم.

این ماه فرصتی بود برای آماده شدن، برای رویارویی با زندگی تا بتوانیم مثل کسانی که در کنار پیامبر (ص) ایمان آوردند، «أَشِدَّاءُ عَلَى الْکُفَّارِ رُحَمَاءُ بَیْنَهُمْ» باشیم.

از خداوند می‌‏خواهیم که توفیق یافته باشیم به برخی از این نتایج برسیم یا گامی در راه این اهداف برداریم. امشب که شب پایانی جلسات ماست، از خداوند می‌‏خواهیم که از این سخنرانی‏‌ها و خطبه‏های نهج‏البلاغه و قصیده‏‌ها و مناجات‏‌ها و تفسیر‌ها و مباحثی که در این جلسات مطرح شد، بهره برده باشیم.