۱۹۷۴- مقدمات اعلام تشکیل جنبش محرومان

از آغاز این سال، امام صدر سخنرانی‌های خود را به‌منظور بسیج مردم افزایش داده بود و از هر مناسبتی برای اعلام ولادت جنبش محرومان زمینه‌سازی می‌کرد. سخنرانی‌های امام در مناسبت‌های مختلف این سال ـ اعم از جشن‌ها و سوگواری‌ها ـ اغلب دو موضوع داخلی و خارجی را دربرداشت: تجاوزات مکرر اسرائیل به جنوب و حقوق محرومان لبنان. 

در یکی از این سخنرانی‌ها که به مناسبت عید غدیر در باشگاه فرهنگی امام صادق (ع) شهر صور و در تاریخ ۱۹۷۴/۱/۱۱ برگزار شد، امام با دعوت از اهالی جنوب به مطالبۀ حقوق خویش و با اشاره به حدیث «کسی که از گفتن حق خاموش ماند، شیطان گنگ است،» خطاب به حاضران گفت: 

از ما می‌خواهند که مالیات بدهیم، اطاعت کنیم و پناهگاه بسازیم. آن هم با این نرخ‌های بالا! دولت به ما کمکی نمی‌کند و ثروت‌ها به جیب محتکران و یاران آنان سرازیر می‌شود، باشد، ما به وظیفۀ خود در پرداخت‌ها عمل می‌کنیم. ولی آیا امنیت داریم؟ آیا از صداقت و اخلاص خبری هست؟ اجازه بدهند سلاح برگیریم و از خود دفاع کنیم. نمی‌خواهیم وعده‌های دروغ و خیالی بشنویم. ما را خوار و ذلیل می‌کنند. من وضعیت را برایتان بازگو کردم و آن چیزی نیست جز اقدام عملی. من بیش از همه از خشونت و تندی گریزانم. در تمام دوران کودکی‌ام، حتی یک بار هم صدای شلیک گلوله را نشنیده‌ام. ولی حالا اوضاع و احوال ایجاب می‌کند که از خود دفاع کنیم. [۱] 

امام در مراسم دیگری که به‌‌ همان مناسبت در حسینیۀ برج‌البراجنه برگزار شد، در سخنانی با تأکید بر اینکه «به‌زودی به وضعیت اندوهگین شیعیان پایان می‌دهیم،» اظهار داشت: «نماز و روزه و عمل به واجبات به‌تنهایی کافی نیست، اگر انسان به وظایف اجتماعی خود در قبال اطرافیان و میهن خویش عمل نکند.» [۲] 

روزنامۀ الجریدة نیز با اشاره به توافق اصولی میان مجلس اعلا و دیگر نهادهای اسلامی مبنی بر هماهنگی در اتخاذ مواضع، سخنان امام صدر را در راه بازگشت از سفر به روستاهای مرزی منتشر کرد: 

توافق‌های اصولی مذکور با نهاد‌ها و جمعیت‌های اسلامی مبنی بر تلاش در راه تحقق چندین خواستۀ اصلی همچنان پابرجاست و بی‌شک، مسئولان هم از آن خواسته‌ها باخبرند. نخستین خواستۀ ما به وضعیت جنوب مربوط می‌شود. به تصدی مناصب و پست‌های اداری و تشکیلاتی که آخرین آن‌ها نخواهد بود. در مرحلۀ بعد، شرایط مناسبی برای بررسی جزئیات همکاری میان نهادهای مختلف اسلامی لبنان فراهم خواهد شد و موعد برگزاری جلسات مربوطه به‌زودی از طریق تماس‌هایی که خواهیم داشت، تعیین می‌شود. [۳] 

دو تن از وکلا به نام‌های شفیق الوزّان و امین العریس، حمایت و پشتیبانی شورای شرع اهل سنت و حزب هیئت ملی (الهیئة الوطنیة) را از احقاق حقوق شیعیان در دو عرصۀ توسعه و اشتغال به اطلاع امام رسانده بودند. [۴] 

——
 [۱]. النهار، ۱۹۷۴/۱/۱۲. 

 [۲]. الحیاة، ۱۹۷۴/۱/۱۳. 

 [۳]. الحیاة، ۱۹۷۴/۲/۲۴. 

 [۴]. الحیاة، ۱۹۷۴/۲/۲۲.