سال‌های ۱۹۶۰ تا ۱۹۶۲ـ تحرک اجتماعی میان شیعیان و کنش ملی در لبنان

سال‌هاى ۱۹۶۴‌و‌ ۱۹۶۵ـ نهضت اجتماعى‌‌ ـ فرهنگى‌

فعاليت‌های امام صدر
سال ۱۹۶۴ و ۱۹۶۵

دغدغه‌های سیاسی امام صدر، وی را از ایفای نقش مهم تربیتی خود باز نداشت. دعوت از امام برای حضو در مراسم و مناسبت‌های دینی و سیاسی و فرهنگی و اجتماعی افزایش یافت، چرا که اقشار مختلف مردم به‌ویژه فرهیختگان فرقه‌های مختلف، اینک به سخنان مردی روحانی توجه می‌کردند که به لبنان آمده بود و اندیشه‌ها و علوم و اصولی را به همراه داشت که لبنان پیش از آن ندیده و نشنیده بود. از این رو، در سال‌های ۱۹۶۴ و ۱۹۶۵ میلادی (۱۳۴۳ و ۱۳۴۴ شمسی) امام سلسله فعالیت‌های فکری و علمی و دینی خود را ادامه داد و اندیشه‌های خود را از تریبون‌های مختلف و متعدد در فرقه‌ها و مناطق گوناگون اعلام کرد. 

با آغاز سال ۱۹۶۴ میلادی (۱۳۴۳ شمسی) امام صدر حضور در مراسم و دیدار‌ها و مناسبت‌ها را ادامه داد و این دیدار‌ها فرصت مناسبی بود که در آن‌ها امام می‌توانست حاضران را راهنمایی و ارشاد کند. مهم‌ترین دیدار‌ها و مراسم آن سال عبارت بود از: 

ـ مراسم نکوداشت امام صدر در منطقۀ خربة‌سلم در تاریخ ۱۵/۳/۱۹۶۴؛ [۱] 

ـ مراسم کلنگ‌زنی برای احداث مسجد روستای بحبوش (منطقۀ کوره)؛ [۲] 

ـ سخنرانی در نهاد هم‌اندیشی لبنان (الندوة اللبنانیة) ‌ [۳] تحت عنوان «نخستین مرجع شیعیان در سفر حج؛ نکته‌ها و نظر‌ها»؛ [۴] 

ـ احداث مسجد جدید در روستای کیفون؛ [۵] 

ـ سخنرانی در روستای شقرا به مناسبت یکی از اعیاد مسیحیان؛ [۶] 

ـ سخنرانی در شهر نبطیه و در مراسم ترحیم آنتوان الصائغ؛ [۷] 

ـ سخنرانی در انجمن فرهنگ و ادب شهر صیدا با عنوان «فرقه‌گرایی و سکولاریسم»؛ [۸] 

همچنین، در این سال، امام صدر مؤسسۀ «بیت الفتاة» و مدرسۀ «الهدی» را تأسیس کرد. در بیت الفتاة، علاوه بر سوادآموزی، رشته‌های خیاطی و خانه‌داری آموزش داده می‌شد. مدرسۀ الهدی نیز کودکستان و کلاس اول ابتدایی دخترانه را شامل می‌شد. 

تأسیس مرکز آموزش علوم اسلامی (معهد الدراسات الإسلامیة) در شهر صور از دیگر اقدامات امام در سال ۱۹۶۴ میلادی (۱۳۴۳ شمسی) بود. در این مرکز علوم اسلامی به روش جدید و امروزی آموزش داده می‌شود و از سراسر لبنان و کشورهای خارجی، به‌ویژه آفریقا، دانشجو پذیرفته می‌شود. آموزش در این مرکز رایگان است و گروهی از روحانیون برجسته بر روند آموزش نظارت دارند. [۹] 

در سال ۱۹۶۵ میلادی (۱۳۴۴ شمسی) نیز امام صدر در مراسم و مناسبت‌های متعددی شرکت و سخنرانی کرد که مهم‌ترین آن‌ها عبارت بود از: 

ـ سخنرانی در دبیرستان الوطنیۀ بیروت با عنوان «اسلام، معیار تمدن بشری»؛ 

ـ سخنرانی با عنوان «اسلام و آموزش‌های مدنی» در مجتمع آموزشیِ المقاصد شهر صیدا؛ 

ـ سخنرانی با موضوع روزه در مسجد بزرگ العمری صیدا؛ 

ـ سخنرانی با عنوان «جامعه؛ از فرقه‌گرایی تا سکولاریسم» به دعوت اتحادیۀ دانشجویان بقاع در سالن سینما امبیر شهر زحله؛ 

ـ سخنرانی با عنوان «اسلام و فرهنگ قرن بیستم» در سلسله نشست‌هایی که دربارۀ مسیحیت و اسلام در نهاد هم‌اندیشی لبنان برگزار می‌شد؛ 

ـ حضور در مراسم افتتاح نمایشگاه هنر و صنایع‌دستی مجتمع آموزشیِ جعفریۀ شهر صور؛ 

ـ سخنرانی کوتاه در مراسم نکوداشت ابراهیم درویش در شحور؛ 

ـ سخنرانی کوتاه در جشن میلاد پیامبر اعظم (ص) در مؤسسۀ خیریۀ کیفون؛ 

ـ سخنرانی در باشگاه فرهنگیِ التضامن در عَلمات در منطقۀ جبیل با عنوان «تأثیر عوامل روانی در شکل‌گیری روحیۀ اجتماعی.» [۱۰] 

ـ در آن سال، امام صدر به ایران و عراق سفر کرد و در آن سفر با گروهی از کار‌شناسان حرفۀ قالی‌بافی در ایران قراردادی منعقد کرد که براساس آن قالی‌بافی در شهر صور آموزش داده شود. همچنین، برای انتقال صنعت کشت چای به لبنان با کار‌شناسان مشورت کرد. [۱۱] 

——
 [۱]. الحیاة، ۱۵/۳/۱۹۶۴. 
 [۲]. الحیاة، ۲۶/۳/۱۹۶۴. 
 [۳]. نهاد هم‌اندیشی لبنان که میشل أسمر آن را تأسیس کرد و اسقف یواکیم مبارک معاونت آن را برعهده داشت و در جلسات آن، بزرگان و صاحب‌نظران و کار‌شناسان و دانشمندان و اندیشمندان دعوت می‌شدند. 
 [۴]. الحیاة، ۷/۴/۱۹۶۴. 
 [۵]. الجریدة، ۲۲/۷/۱۹۶۴. 
 [۶]. الجریدة، ۱۶/۸/۱۹۶۴. 
 [۷]. الحیاة، ۱۹/۹/۱۹۶۴. 
 [۸]. الحیاة، ۲۳/۱۲/۱۹۶۴. 
 [۹]. آرشیو جمعیت احسان و نیکوکاری. 
 [۱۰]. مسیرة الامام السید موسی الصدر، صص ۱۲۸-۱۲۵. 
 [۱۱]. الحیاة، ۲۹/۲/۱۹۶۵.

منبع: کتاب سیره و سرگذشت امام موسی صدر، چاپ دوم، جلد اول، ص ۱۲۴ ـ ۱۲۶

مؤلف: هیئت رئیسۀ جنبش امل

مترجم: مهدی سرحدی