سالروز ناپدید شدن امام موسی صدر، رهبر شیعیان لبنان در لیبی (۱۳۵۷ ش.)

خانواده صدر از خانواده‌های مشهور اهل علم به شمار می‌روند. امام موسی صدر از نوجوانی آموزش دروس دینی را آغاز کرد و از اساتید بزرگی چون امام خمینی (ره)، آیات عظام بروجردی، حکیم، خویی و علامه طباطبایی در حوزه‌های علمیه قم و نجف بهره برد و به مراتب بالای علمی دست یافت. آیت الله امام موسی صدر از فراگیری علوم و دانش‌های جدید نیز غافل نبود و در سال ۱۹۵۰ م. به عنوان اولین روحانی، وارد دانشگاه تهران شد و در رشته اقتصاد فارغ التحصیل شد. وی همزمان با تحصیل به فعالیتهای فرهنگی و سیاسی نیز پرداخت و مسئولیت چند گروه و مجله اسلامی را برعهده داشت.

امام موسی صدر با وجود آنکه یک روحانی مسلمان و شیعه است، اما در لبنان کوشید تا همه مذاهب و احزاب را حول محور وحدت و تمامیت ارضی کشورشان به هم نزدیک کند. در این راستا، وی شیوه گفتگو و تبادل نظر با صاحبان ادیان مختلف را در پیش گرفت و به موفقیتهای جالبی در این زمینه دست یافت، بطوری که اعتماد آن‌ها را به خود جلب کرد. امام موسی صدر به مسائل سیاسی و اقتصادی جامعه شیعیان لبنان توجه خاصی داشت. وی در سال ۱۹۶۹ «مجلس اعلای شیعیان لبنان» را جهت ساماندهی و تمرکز امور شیعیان محروم جنوب لبنان پایه گذاری کرد. اما با وجود حملات و توطئه‌های رژیم صهیونیستی علیه لبنان، ساماندهی اوضاع لبنان دشوار می‌نمود. به همین علت، امام موسی صدر همزمان با حمایت قاطع از فلسطینیان و آرمان آزادی فلسطین اشغالی، در سال ۱۹۷۵ تأسیس جنبش مقاومت لبنان را اعلام کرد تا به مقابله با ارتش رژیم صهیونیستی بپردازد. آیت الله صدر درطول دو دهه حضور خود در لبنان، مؤسسات آموزشی، رفاهی و خیریه متعددی برای رسیدگی به مشکلات محرومان لبنانی نیز ایجاد کرد.

امام موسی صدر با دور اندیشی و تیزبینی خاص خود به عنوان یک روحانی و متفکر مسلمان و انقلابی در مقابل ظلم و ستم ایستاد و از مظلومین و محرومین حمایت کرد. البته اقدامات امام موسی صدر به لبنان اختصاص نداشت، بلکه او در مورد همه ستمدیدگان، احساس مسئولیت می‌کرد. به همین سبب بود که وی استبداد و خفقان رژیم پهلوی در ایران را نیز که وطنش بود، برنمی تافت و با نهضت اسلامی مردم ایران به رهبری حضرت امام خمینی (ره) همراه بود. امام موسی صدر بار‌ها از حرکت انقلابی استاد خود امام خمینی (ره) حمایت کرد و هرآنچه از دستش بر می‌آمد برای پیشبرد این قیام اسلامی انجام داد.

حوزه فعالیتهای امام موسی صدر، فرا‌تر از لبنان بود. وی علاوه بر لبنان، کوشید زمینه‌های نزدیک شدن اسلام و مسیحیت را نیز پایه گذاری کند و در همین راستا در سال ۱۹۶۵ سلسله گفتگوهای اسلام و مسیحیت را بنیان نهاد. امام موسی صدر در شناخت اسلام دارای روشن بینی خاصی بود و از تحجر و تنگ نظری به دور بود.

اما در روز ۳۱ اوت سال ۱۹۷۸، حادثه‌ای عجیب و غیرمعمول در روابط بین الملل اتفاق افتاد. امام موسی صدر رهبر سیاسی و مذهبی پرنفوذ لبنان که شش روز قبل از آن، برای دیداری رسمی به لیبی رفته بود، ناگهان ناپدید شد. به گفته همراهان امام موسی صدر، وی برای آخرین بار به ملاقات معمر قذافی رهبر لیبی رفت و پس از آن، دیگر دیده نشد. مقامات لیبی بار‌ها تأکید کرده‌اند که امام موسی صدر پس از دیدار از این کشور به ایتالیا رفته است، اما دولتمردان رم این موضوع را تکذیب کرده‌اند. دولت لبنان نیز براین باور است که رهبر مسلمانان لبنان در لیبی ربوده شده و در آن کشور زندانی است. به این ترتیب، سرنوشت این متفکر و روحانی بزرگ مسلمان پس از ۲۷ سال همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.

اگرچه اخباری در مورد شهادت این شخصیت مجاهد به گوش می‌رسد، اما این اخبار اندک، ضعیف و تناقض آمیز هستند. در مقابل، اخبار و اطلاعاتی حاکی از زنده بودن امام موسی صدر در دست است و برخی از زندانیان آزاد شده از زندانهای لیبی، اظهار داشته‌اند که وی را دیده‌اند.

به هرحال، سرنوشت شخصیتی برجسته و تأثیرگذار چون امام موسی صدر نه تنها برای لبنان، بلکه برای جهان اسلام مهم است. به همین علت کشورهایی چون لبنان و ایران همچنان پی گیر پرونده وی هستند و بسیاری از مسلمانان و حتی غیرمسلمانان، چشم به راه بازگشت این اندیشمند مسلمان و طرفدار محرومین می‌باشند.