یادنامه امام موسی صدر

۱. کتابی که هم اکنون در اختیار شما قرار می‌گیرد، مجموعه کامل مقالات، سخنرانی‌ها، مصاحبه‌ها، بیانیه‌ها، عکس‌های تاریخی و اسنادی است که در ربع قرن اخیر و در مناسبت‌های مختلف، توسط دانشمندان، نویسندگان، اندیشمندان، رجال سیاسی و شخصیت‌های فرهیخته آشنا با امام موسی صدر- از بدو تولد، رشد و پرورش در ایران، تا اوج شکوفائی و ثمر بخشی در لبنان- تهیه شده است و اینک تحت عنوان یادنامه امام موسی صدر یا بزرگداشت یاد آن رادمرد فرهیخته و سترگ و آن مصلح اجتماعی بزرگ، منتشر می‌گردد. 

 درباره چگونگی جمع‌آوری و آماده‌سازی این مجموعه، در یادداشت بعدی دوستان و همکاران ما در «بخش تاریخ» مرکز بررسی‌های اسلامی قم توضیحات لازم را داده‌اند و نیازی به تفصیل بیشتر نیست؛ ولی اشاره به این نکته بی‌مناسبت نیست که جلد اول این مجموعه، یک بار در سال ۱۳۷۵ ش- رمضان ۱۴۱۶هـ. به عنوان ویژه نامه مجله تاریخ فرهنگ معاصر در ۵۵۲ صفحه در قم منتشر گردید و اینک‌‌‌‌ همان بخش، پس از ویرایش مجدد و اضافه مباحثی جدید، به ضمیمه جلد دوم، که برای نخستین بار به دست چاپ سپرده می‌شود، در یک هزار صفحه تقدیم علاقمندان می‌گردد. 

 مطالب جلد اول، همانطور که ملاحظه می‌کنید، بیشتر از علما و رجال و شخصیت‌های ایرانی است؛ ولی مقالات و بیانات جلد دوم، بیشتر از عناصر فرهیخته غیر ایرانی است که برای ادای دین در قبال عظمت و شخصیت امام موسی صدر، آن‌ها را تحریر و تقدیم دوستان کرده‌اند و با توجه به اینکه امام موسی صدر اصولاً شخصیتی فرا جناحی بود و رسالت خود را متعلق به همه قشرهای مردم و پیروان همه مذاهب مختلف، اعم از شیعه، سنی، مسیحی، دروز و…، می‌دانست، همگان برای ادای احترام و بزرگداشت یاد اوـ و هر کدام متناسب با تفکر و اندیشه خود ـ مسائلی را مطرح ساخته‌اند. 

۲. یاد آوری این نکته نیز ضروری است که این مجموعه، محصول زحمات، تلاش‌ها، کوشش‌ها و پیگیری‌های دوستان و همکاران بسیاری است که در قم و تهران و بیروت، برای تهیه و نشر این اثر، فعال بوده‌اند و خوشبختانه نتیجه زحمات آنان همین مجموعه تاریخی یا یادگار ماندگاری است که در اختیار دارید و امیدواریم مورد توجه و استفاده شما قرار گیرد. 

پیشنهاد و همت و پیگیری نخستین برادرمان، آقای دکتر محسن کمالیان، جرقه آغازین کار بود و خود ایشان در تهیه و ضبط و ثبت بسیاری از گفتگو‌ها، به طور جد اقدام کرد، سپس برادر دیگرمان آقای دکتر محمد حسن تبرائیان در تطبیق متون ترجمه شده از عربی و ویرایش بخشی از آن‌ها، ما را یاری داد، که در اینجا، از هر دو بزرگوار به سبب این همکاری مخلصانه و بدون هیچ‌گونه پاداش مادی، باید سپاسگزار بود. 

البته اگر پیگیری مستمر خانم حورا صدر و آقای مهندس مهدی فیروزان و آقای مهدی فرخیان و دیگر همکاران مؤسسه فرهنگی تحقیقاتی امام موسی صدر در تهران نبود، چاپ و نشر این مجموعه ماندگار، در این سطح و با این محتوا و به این زودی! مقدور و می‌سور نبود که باید از تلاش و همکاری این بزرگواران نیز سپاسگزاری کرد. 

۳. تهیه این یادداشت کوتاه با برگزاری همایش «امام موسی صدر؛ سرشار از مفاهیم راهگشا» همزمان گردید، که در ۶ اسفند ۱۳۸۶ در دانشکده الهیات دانشگاه تهران با سخنرانی و شرکت و حضور جمع کثیری از شخصیت‌های محترم و علمای عظام و اساتید بزرگوار برگزار شد که زحمات برگزارکنندگان و شرکت‌کنندگان و سخنرانان محترم در این همایش قابل تقدیر و تقدیس و تشکر است و بی‌تردید پاداش نیک آنان در نزد حق تعالی محفوظ خواهد بود. 

همزمان با همایش، انتشار خبر صدور حکم جلب «معمر قذافی» از سوی «سمیح الحاج»، قاضی لبنانی، موجب مسرت علاقمندان به امام موسی صدر گردید، با این امید که این بار و پس از سی سال، سرانجام مرجع صلاحیت‌داری به این مسئله مهم رسیدگی کند. 

البته لازم به یادآوری است که طبق حکم قبلی دادگاه لبنان، می‌بایست «قذافی» که در ربودن امام موسی صدر مسئولیت مستقیم و مباشرت تام و کامل داشت، همراه ۱۴ نفر از همدستانش، از جمله عبدالسلام جلود و عاشور القرطاس و غیر این دو، به دلیل مشارکت در این توطئه ضد انسانی، برای پاسخگویی به سؤالات قاضی در دادگاه حضور یابند، ولی به علت تخلف آنان از این امر ـ که طبق موازین شرعی و قوانین بین‌المللی یک امر مشروع و منطقی بودـ حکم جلب این باند فساد و فتنه و تباهی صادر گردید… و این بار مردم مسلمان ایران، همانند مردم لبنان، و کل مسلمانان جهان عرب و اسلام، امیدوارند که همه خائنین و مزدوران بیگانه به پای میز محاکمه کشیده شوند و همچون همکار ستمکارشان در عراق، صدام، به کیفر جنایات خود برسند. 

در دنیایی که حقوق بشری‌های غربی! و هوادار گسترش دموکراسی! در جهان، همه اصول انسانی و قانونی را زیر پا گذاشته و برای دریافت چند بشکه نفت ارزان، حاضر به هیچ گونه اقدامی در این زمینه نشده‌اند، ولی برای یافتن جناره یک سروان جنایتکار جنگی اسرائیل ـ که به هنگام بمباران مردم جنوب لبنان مفقود شده است ـ ده میلیون دلار! جایزه تعیین می‌کنند، برای دنیای عرب و جهان اسلام و مسئولین این کشور‌ها، ذلت‌بار و شرم‌آور خواهد بود که در مورد مسئله امام موسی صدر و یارانش، پس از سی سال هنوز مشغول مذاکره باشند و به نتیجه‌ای هم نرسند! 

بی‌شک، وظیفه مسئولین جمهوری اسلامی ایران، در کلیّت خود، در این باره و قبل از لبنان و دیگران، بسیار سنگین، اساسی، حساس و حیاتی است و به جای کوشش برای توسعه یا بهبود! روابط با کسانی که علاوه بر اهداء تجهیزات هسته‌ای مردم لیبی به امپریالیسم آمریکا، برای چند روز حکومت بیشتر در خیمه عربی خود، در کنار راهبات الثوره!! حتی خائنانه اسرار پیشرفت‌های هسته‌ای صلح‌آمیز ایران اسلامی را هم به آمریکایی‌ها و اسرائیلی‌ها فروختند، باید در مشخص ساختن سرنوشت امام موسی صدر و رهایی ایشان از زندان عالیجناب «اعرابی»! بکوشند و بدون روشن شدن این امر، ‌‌‌‌ همان طور که امام خمینی، قدس سره، عمل کردند و به قذافی اجازه سفر به ایران را ندادند، از هرگونه توسعه‌ای در روابط سیاسی و اقتصادی و حتی رفت و آمدهای دوستانه در سطح بالا، خودداری ورزند و بدانند که در غیر این صورت، هرگونه رفتار و کردار آنان مورد پذیرش مردم مسلمان ایران و لبنان نخواهد بود. 

البته، ما یقین داریم که سرنوشت تبهکارانی که در ربودن امام موسی صدر، و محروم ساختن لبنان و ایران و جهان اسلام از فیض حضور وی، دخالت مستقیم داشتند، بهتر از جنایتکاران ضد بشر عراقی، که در شهادت آیت الله سید محمدباقر صدر، و صد‌ها نفر از شخصیت‌های علمی برجسته حوزه‌های علمیه عراق، مباشرت تام و تمام داشتند، نخواهد بود و سرانجام، کیفر جنایات خود را از سوی خداوند متعال خواهند دید که این یک وعده قطعی الهی و «فتوای محتوم تاریخ» است: «فان تغمنا من الذین اجرموا و کان حقا علینا نصر المؤمنین». 

 سید هادی خسروشاهی

مدیر مرکز بررسی اسلامی حوزه علمیه قم

اسفند ماه ۱۳۸۶ش صفر ۱۴۲۹ هـ