ساختار سیاسی اجتماعی لبنان و تأثیر آن بر پیدایش جنبش امل

یادداشت مؤلف

 سال ۱۳۸۵ و در دروس سمینار مسایل کشورهای جهان سوم و سمینار جنبش‌های اسلامی قرن بیستم در مقطع کار‌شناسی ارشد علوم سیاسی بود که داوطلبانه، کنفرانس ساختار سیاسی لبنان و تأثیر آن بر ادامه تنش‌ها در این کشور و کنفرانس جنبش امل را عهده‌دار شدم. با توجه به سال‌ها علاقه‌مندی‌ام در خصوص مسایل کشور لبنان، این سرزمین کوچک ولی فوق‌العاده با اهمیت در منطقه و نظام جهانی و همین‌طور چگونگی شکل‌گیری و فعالیت جنبش تشیع این کشور، فرصتی مغتنم برای مطالعه این موضوع فراهم گردید. از ابتدای کار متوجه محدودیت منابع فارسی راجع به کشور لبنان به ویژه عدم وجود منبع منسجم و جامع، حتی در منابع عربی و لاتین در خصوص جنبش امل شدم و از سویی دیگر افسوس خوردم که چرا این حرکت تاریخی که همچون غالب جنبش‌های ملی میهنمان علاوه بر مؤسسان ایرانی خود، بر پایه ریشه‌های آزادی‌خواهی در پیشینه و فرهنگ اصیل ایرانی و همچنین پیوندهای عمیق با قیام سیدالشهداء امام حسین (ع) بنا گردیده، در کشورمان تا حدودی محجور مانده است. 

پس از فراغت از تحصیل با سفر به لبنان و انجام تحقیقات می‌دانی، جمع‌آوری منابع جدید و ملاقات و گفتگو با مقامات ارشد جنبش امل، نگارش تکمیلی و چاپ این اثر که ماحصل سه سال تحقیق و پژوهش علمی است، آغاز گردید. این کتاب مشتمل بر شش فصل است که به طور خلاصه طرح مباحث تئوریک و نظری مرتبط، آشنایی با تاریخ، موقعیت استراتژیک، بافت اجتماعی و سیستم سیاسی لبنان، زمینه‌های پیدایش جنبش امل، تأسیس و روند حرکتی آن تا امروز را شامل می‌شود. یکی از ویژگی‌های این اثر آن است که به رغم آنکه موضوع به صورت خاص حول ساختار سیاسی اجتماعی لبنان و خیزش شیعیان این کشور در قرن بیستم است، عملاً برخی موضوعات حساس تاریخ منطقه و بین‌الملل نیز در آن بر حسب ارتباط با موضوعات ذکر شده است. در این کتاب سعی کرده‌ام تا به رسم انصاف و بی‌طرفی حتی‌الامکان از هر گونه موضع جانب‌دارانه پرهیز و صرفاً به بیان حقایق مستند و مستدل بپردازم. 

ضمن تشکر از تمامی بزرگان و عزیزان به ویژه دفتر امل در تهران و بیروت که در تهیه و تدوین این کتاب نقش داشته و مرا یاری رساندند، امیدوارم با تلاش‌هایی که در نگارش این اثر صورت گرفته، تصویری روشن و جامع از کشور لبنان و جنبش امل به دست داده شود تا بدین طریق مفید فایده برای دانش پژوهان به خصوص دانش‌جویان رشته‌های علوم سیاسی و تاریخ و همچنین راهنمایی برای تصمیم‌گیران و کارگزاران سیاست خارجی در این عرصه گردد. امید است خوانندگان محترم و پژوهش‌گران گرامی نظرات و منابع تکمیلی خود را به نشانی اینترنتی www. haghshenas. ir و یا به وبلاگ www. haqshenas. persianblog. ir ارسال دارند.

 سید علی حق‌شناس کمیاب

تهران- بهار ۱۳۸۸