موسسه امام صدر، 1388/12/8

حسن قبلان، میهمان ویژه همایش بین‌المللی «امام موسی صدر؛ انسان عقل و اخلاق» در سخنرانی‌اش در این همایش گفت: امام صدر می‌دانست كه تحقق عدالت اجتماعي و تلاش براي ارتقای سطح زندگي انسان و تأمين نيازهاي اساسي او، فلسفة وجودي رسالت‌هاي آسماني است كه خدمت به انسان را هدف خود مي‌دانند.
به گزارش ستاد خبری همایش بین‌المللی «امام موسی صدر؛ انسان عقل و اخلاق» حسن قبلان، که در همایش «امام موسی صدر؛ انسان عقل و اخلاق» حضور یافته بود، در سخنرانی‌اش در سومین نشست تخصصی این همایش که بعد از ظهر امروز آغاز شد، گفت: امام موسی صدر رهبري بود كه گرد نسيان و فراموشي هرگز بر او نمی‌نشیند. او انسانی بود كه تئوري و نظريه را در كنار تجربيات عملي نشاند و شعارها را جامة عمل پوشانيد و طرحي نو در انداخت كه ماندگاري و واقع‌گرايي، ويژگي بارز آن بود.
وی امام موسی صدر را انسانی دانست كه با بينش گسترده و دامنه‌دار خويش، دغدغه‌هاي بي‌شمار خود در عرصه‌هاي مختلفي چون مقاومت و پايداري، گفت‌وگوي اديان و همانندسازي از لبنان (سرزمين هم‌زيستي و گفت‌وگو) را پي گرفت و در عرصه‌هايي چون فقه و وحدت مسلمانان، دست‌آوردهاي عظيم داشت.
مسئول فرهنگی جنبش امل لبنان با اشاره به مشهد، محل برگزاری این همایش گفت: از فراز اين تريبون و در دانشگاه شهري كه امام صدر آن را بسيار دوست مي‌داشت، يعني مشهد مقدس كه آستان امام رضا (ع)، هشتمين امام اهل بيت و زادگاه مادر امام صدر است پيش از هر چيز بر خود لازم مي‌دانم كه دعوت شما را سپاس گويم كه مرا ارج نهاديد و از من براي سخنراني در دانشگاه شاعر بزرگ، فردوسي دعوت كرديد تا دربارة يكي از بزرگان جهان اسلام گفت‌وگو کنیم و از كسي سخن بگوييم كه در ذهن و جان ما تأثيري ژرف بر جا نهاده و تار و پود خيزش ملت‌ها را در ساحل شرقي مديترانه، كشورهاي عربي، جهان تشيع و دنياي اسلام و حتي كشورهاي خارج از اين حوزه به هم تنيده است، به گونه‌اي كه امروزه او بيش از هر شخصيت ديگر در تمامي افعال و حركات ما حضور و ظهور دارد و در پندار و حقيقت و در خرد جمعي ما شخصيت محوري به شمار مي‌آيد.

وی با اشاره به موضوع سخنانش که «ابعاد اجتماعي در سيرة عملي امام صدر» است بیان داشت: امام صدر همواره براي مطرح كردن دو مفهوم اساسي كه بخش مهم طرح سياسي، فكري ايشان را تشكيل مي‌داد، تلاش مي‌كردند که عبارت بودند از: مسئله مقاومت و پاسداري از لبنان و رويارويي با خطر اسرائيل؛ و نیز مسئلة عدالت اجتماعي و رفع محروميت از تمامي لبنانيان.

قبلان با اشاره به برخی از فعالیت‌های امام موسی صدر در این دو زمینه، گفت: امام صدر دو مقولة مذكور را هم از يكديگر مي‌دانست و هيچ يك را فداي ديگري نمي‌كرد، زيرا در ژرفاي ذهن خويش دريافته بود خطري كه از ناحية نابرابري اجتماعي و ظلم و ستم بر بخش‌هاي گسترده‌اي از ملت لبنان اين كشور را تهديد مي‌كند، از خطر صهيونيزم بين‌الملل و دست پروردة آن، اسرائيل، كمتر نيست.

وی افزود: رهبري كه در دهة 1960 و اوايل دهة 1970، فرياد برابري اجتماعي سر داد و خواسته‌هاي محرومان و گوشه‌نشينان را بانگ داد، يكي از پيشتازان نهضت مبارزه در ميان روحانيون مبارز جهان اسلام و مسيحيت بود. اين در حالي بود كه حوزه‌هاي علمية قم، عرصة اعتراض و مبارزه بر ضد ظلم شاه بود اين مبارزه را شماري از رهبران دين و در رأس آنان امام خميني از تبعيدگاه خود در عراق؛ و افرادي چون آيت الله طالقاني، شهيد مطهري، مفتح، نواب صفوي و انديشمندان مبارز و متعهدي چون علي شريعتي هدايت مي‌كردند. در جهان مسيحيت نيز كليسا با پيدايش سمبل‌هاي مبارزه در آمريكاي لاتين، با روي آوردن به ابعاد اجتماعي اقشار محروم را مورد توجه قرار داد. و رويكرد جديدي را ارائه كرده بود كه «لاهوت آزادي» نام گرفت و اسقف گوستاوكتيز اهل پرو، اسكارومرو- كه دسال 1980 ترور شد- و اسقف لئوناردو باو برزيلي آن را پايه‌گذار كرده بودند.
قبلان با اشاره به تلاش امام موسی صدر برای رسیدگی به امور فقرا و محرومان و اوضاع آن زمان لبنان گفت: امام موسی صدر نسبت به نابرابري اجتماعي و تبعيض و تفاوت درآمد اقشار مختلف و صرف بودجة دولت به طور نامتوازن هشدار داده و آن را زمينة سقوط و سركشي دانسته بود، چرا كه اين وضع، افراد كمتر بهره‌مند و يا حاشيه‌نشينان و رها شدگان را در معرض هجوم افكار و دست زدن به اقدامات مخرب و بر ضد امنيت ملي قرار مي‌دهد.
وی افزود: امام موسی صدر خطاب به مسئولان و سردمداران چنين بانگ بر مي‌آورد: «عدالت پيشه كنيد، پيش از آن كه ناچار شويد ميهن خود را در زباله دان تاريخ بجوييد... محروميت در جان انسان احساسي آميخته با خشم پديد مي‌آورد و كرامت آدمي را جريحه دار مي‌كند.»
قبلان گفت: در آن زمان نظام حاكم بر لبنان با وقاحت تمام به وجود «مناطق محروم» اذعان داشت و اين نامگذاري را پذيرفته بود و مناطق حاشيه‌اي و روستايي لبنان، صحنه‌اي بود كه كوتاهي و بي‌مسئوليتي دولت در قبال مناطق محروم را به تصوير مي‌كشيد.
وی افزود: امام صدر جاي جاي لبنان را از نزديك ديده بود و شخصا در همه جاي لبنان، از بلندي‌هاي هرمل و بعلبك تا گوشه و كنار جنوب و جرود، جبيل و اقليم الحزوب، بقاع غربي و روستاهاي مناطق جبل و كسروان حضور يافته بود و در همة مناطق با تمام گروه‌ها و طوايف لبنان ديدار كرده بود و توانست براي نخستين بار در تاريخ روابط اسلام و مسيحيت، پس از هزار و چهارصد سال، فتح الفتوحي را رقم زند و در كليساهاي كبوشيه و عشقوت و القاع و عين ابل، به زير صليب سخنراني كند و حركتي اجتماعي و دين را آغاز كند؛ اقدامي كه موج ابهام و هجوم و انتقاد را حتي در ميان نزديكان به ايشان نيز پديد آورد، و پاسخ ايشان به همة آنان اين بود كه: «اين وظيفه‌اي است كه خداوند آن را تعيين كرده است.»
مسئول فرهنگی جنبش امل لبنان گفت: از نگاه امام صدر، باور ديني و پايبندي نظري و تجسم رهبري ديني عبارت است از تكرار گفتة جد بزرگوارش حضرت علي (ع) كه مي‌فرمايد:«خداوندا! تو مي‌داني كه آنچه انجام داديم نه به خاطر رقابت در رسيدن به سلطه و نه براي دست يازيدن به بهره‌اي افزون‌تر از مال دنيا؛ بلكه براي احياي آموزه‌هاي ديني تو و اصلاح در سرزمين‌هاي تو بوده است تا بندگان ستمديده امت امنيت يابند و حدود تعطيل شده است برپا گردد.»
وی در بخش دیگری از سخنانش اشاره کرد: امام صدر می‌دانست كه تحقق عدالت اجتماعي و تلاش براي ارتقاء سطح زندگي انسان و تأمين نيازهاي اساسي او انگيزة و فلسفة وجودي رسالت‌هاي آسماني است كه خدمت به انسان را هدف خود مي‌دانند، چرا كه گفتمان ديني رويكرد انساني دارد و براي پاسخ به پرسش‌ها و تأمين رفاه و سعادت انسان آمده است و كاروان پيامبران الهي كه با گفتمان ديني مبعوث شده‌اند، «انسان» را مخاطب پيام خود قرار دادند؛ انساني كه از آغاز تاريخ كرامت او به دست طاغوتيان و فرعون‌هايي كه در قالب اشخاص، نهادها، نظاميان و غيرنظاميان، بي‌دينان و دين‌فروشان پايمال شده است، حال آن كه دين براي خدمت به انسان است و نه انسان براي خدمت به دين.
قبلان در پایان سخنانش خطاب به امام موسی صدر گفت: از تو عذر مي‌خواهم اي امام ما! در لحظه‌هاي ضعف و ناتواني جز تو كسي را نداريم. احساس سقوط و خفقان به ما دست داده و جز متن گفتار و نوشتار و جهاد و مبارزة تو، ما را هدايت‌گري نيست، اي بازماندة پيامبران و رسولان الهي!
وی افزود: اي مولاي من! ما يهوديان تاريخيم، اگر يهوديان، پيامبران را مي‌كشتند، ما نيز رهبران و رسولان را به قتل رسانده‌ايم.
قبلان در ادامه این خطابش گفت: مشرق زمين، اي جايگاه قتل و مصيبت كه كشتن پيامبران و رسولان را خوش دارد. اين سرزمين كه مخلصانش مصلوب شده‌اند و پيامبرش تبعيد شده است. اين سرزمين رنج و محثت كه علي (ع) را ترور كرد و اين صحراي سوزان كه خون حسين (ع) را فرو مكيد، تاريخ ما را سراسر كربلا كرده استو سرگرمي اين امت آن است كه رهبران خود را ناديده انگارد، آنان را ناپديد كند و از صحنه بيروان راند!
وی ادامه داد: اين سرزمين تو را ناپديد كرد، چنان كه پيش از تو نيز دريايي از علم را كه محمد باقر صدر نام داشت، به قتل رساند و چنان كه قلب امتي را كه جمال عبدالناصر ناميده مي‌شد، از حركت بازداشت، و اين است نفرين و سياهي صحرا.
قبلان در پایان خطابش به امام صدر گفت: تو در دل محرومان و در انديشة جوانان سرگشته، ماندگار خواهي بود و اميد محرومان و فريادي هماره در برابر طاغوتيان خواهي ماند، تا آن زمان كه خداوند، زمين و آنچه در آن است را به مستضعفان جهان واگذارد و آنان را پيشوايان و وارثان زمين گرداند.
گفتنی است همایش بین‌المللی «امام موسی صدر؛ انسان عقل و اخلاق» به همت دانشگاه فردوسی مشهد و با همکاری مؤسسه فرهنگی تحقیقاتی امام موسی صدر، امروز شنبه، هشتم اسفند 1388 در سالن آمفی تئاتر دانشکده علوم اداری و اقتصادی دانشگاه فردوسی مشهد با حضور اندیشمندان و شخصیت‌های برجسته داخلی و خارجی برگزار شد.