موسسه امام صدر، 1388/12/8

مقاله «گفتمان سیاسی ـ فرهنگی امام موسی صدر و منازعات گفتمانی» نوشته امیر لطفی حقیقت، در همایش بین‌المللی «امام موسی صدر؛ انسان عقل و اخلاق» ارایه شد و نویسنده به ایراد سخنانی درباره آن پرداخت.
به گزارش ستاد خبری همایش بین‌المللی «امام موسی صدر؛ انسان عقل و اخلاق»، در دومین نشست تخصصی این همایش، امیر لطفی حقیقت، مقاله خود را تحت عنوان «گفتمان سیاسی ـ فرهنگی امام موسی صدر و منازعات گفتمانی» ارایه و در جمع شرکت‌کنندگان در این همایش دیدگاه خود را در این زمینه تشریح کرد.
لطفی حقیقت، در این مقاله با اشاره به گفتمان‌های گوناگونی که در زمانه‌ی امام موسی صدر در لبنان وجود داشت، گفتمان وی را گفتمان سیاسی ـ فرهنگی وحدت و اعتلای شیعی نامیده، و آورده است: این گفتمان به دليل ويژگي‌هاي منحصر به فرد آن، توانست جايگاه بالايي را در عرصه سياسي ـ فرهنگي لبنان كسب و حتي در ميان جامعه مسلمان به عنوان گفتمان غالب، نقش‌آفريني كند.
موضوع اصلی مقاله «گفتمان ـ سیاسی فرهنگی امام موسی صدر و منازعات گفتمانی» را می‌توان بررسي مؤلفه‌هاي گفتمان امام صدر و علل موفقيت آن با بهره گيري از نظريه تئون ون دايك در باب ارتباط گفتمان‌هاي سياسي با ساختارهاي كلان معاني چون فرهنگ و دين و نيز الگوي گرايس، دانست.
در این مقاله، از جمله علل موفقیت گفتمان امام موسی صدر، این نکته دانسته دانسته شده است که: گفتمان سياسي ـ فرهنگي امام موسي صدر در مقايسه با گفتمان‌هاي رقيب، از سلاست، روشني، رواني و دوري از تكلف برخوردار بود.
امیر لطفی حقیقت، هم‌چنین با اشاره به این‌که این گفتمان، در تبیین مسائل سياسي و فرهنگي از واژگاني استفاده مي‌كرد كه با ذهنيت تاريخي و موجود اكثر شيعيان و بسياري از پيروان دیگر مذاهب اسلامي لبنان مأنوس بود، آورده است: اين اصطلاحات به صورتي در گزاره‌ها و متون جاي مي‌گرفتند كه موجب شد تا بتوان معناي آن‌ها را از محتواي ديگر مطالب درك كرد. اما در گفتمان‌هاي ديگر، اصطلاحات و ادبيات به كار گرفته شده، بيشتر براي اقشار خاصي از جامعه تنظيم مي‌شد.
این مقاله، از دیگر علل موفقیت گفتمان امام موسی صدر را، پيوند آن با ساختارهاي ذهني جامعه شيعي لبنان دانسته و آورده است: اما گفتمان هاي ليبرال ـ ناسيوناليست و سوسياليست ـ ماركسيست مفاهيم و خاستگاهي داشتند كه براي جامعه‌ی لبنان و خصوصاً براي اقشار و طبقات عامه‌ی اين جامعه، نامأنوس بود و از اين رو، هماره بحث‌هاي اين گفتمان‌ها از حلقه‌هاي خاص روشنفكري يا هواداراي حزبي فراتر نمي‌رفت و چنان‌چه در برخي از موارد نيز مي‌توانستند، توده افراد را تحت تأثير گذارند، به واسطه روي‌كرد پوپوليستي ايشان بود.
در بخشی از این مقاله، درباره علت دیگر این موفقیت می‌خوانیم: «دال‌هايي كه امام موسي صدر در گفتمان خود بيان مي‌داشت، برخاسته از معتقدات او بود و به هيچ وجه ابهام، ايهام، كنايه و سياسي‌كاري در واژگان و گزاره هاي او وجود نداشت. اين درحالي بود كه در ساير گفتمان‌ها ي سياسي، حقايق و كنه امر بيان نمي‌شد؛ بلكه بيشتر، به ادبيات سياسي و وارداتي توجه مي‌گرديد.»
در بخش دیگری از مقاله لطفی حقیقت، آمده است: «تفسيري كه امام موسي صدر از اسلام به دست مي‌داد، اين بود كه اسلام آيين و مكتبي است، موافق ترقي، تمدن، آزادي، صلح، عدالت،‌ قانون و دموكراسي كه در عين حال در هم‌گرايي كامل با ساير اديان و مذاهب قرار دارد. او در مقابل سلطه‌گري و جريان‌هاي التقاطي ايستادگي مي‌كرد و به وحدت امت اسلام بسيار تأكيد مي ورزيد.»
این مقاله می‌افزاید: «به دليل توانايي‌هايي كه اين گفتمان داشت، توانست دال‌هاي شناوري چون وحدت اسلامي، هم‌گرايي، آزادي، مساوات، ترقي، تمدن، حقوق بشر و گفت‌وگو را در چارچوب نظام انديشگي خود قرار داده و به عنوان اصلاح‌گر جامعه معرفي نمايد.»
گفتنی است همایش بین‌المللی «امام موسی صدر؛ انسان عقل و اخلاق» به همت دانشگاه فردوسی مشهد و با همکاری مؤسسه فرهنگی تحقیقاتی امام موسی صدر، امروز شنبه، هشتم اسفند 1388 در سالن آمفی تئاتر دانشکده علوم اداری و اقتصادی دانشگاه فردوسی مشهد با حضور اندیشمندان و شخصیت‌های برجسته داخلی و خارجی در حال برگزاری است.