اين حضرت مسيح است كه فرياد مى‏زند: «هرگز! هرگز محبت خدا با دوست نداشتن انسان جمع نمى‏شود!» و صداى او در جانها مى‏پيچد و ندايى ديگر از پيامبر رحمت اوج مى‏گيرد كه: «هرگز به خدا و روز واپسين ايمان نياورده است كسى كه سير به بستر خواب رود اما همسايه‏اش گرسنه باشد» (بحار الانوار، ج 72ص362)
و هر دو صدا در بستر زمان هم‏آوا بوده‏اند، تا آنكه پژواك آنها بر زبان پاپ بزرگ ظاهر مى‏شود كه به مناسبت روزه مى‏گويد: «مسيح و انسانِ فقير، شخصى واحدند.» و در نامه معروفش به نام »پيشرفت ملل« براى كرامت انسان خشمگين مى‏شود و مانند مسيح در معبد مى‏گويد: «اين تجربه سترگى است كه با قدرت، اهانتهايى كه در حق كرامت انسانى روا داشته مى‏شود پايان پذيرد» و باز مى‏گويد: «نظامهاى ستمگر منحطترين نظامها از نظر ارزشهاى انسانى‏اند، كه با سوء استفاده از جايگاه حكومت و پايمال كردن حقوق كارگران و شكستن پيمانها پا گرفته‏اند»
آيا اين نداى پاك، با آنچه درباره مقصود اصلى، يعنى خدا، در متون معتبر اسلامى آمده است، تفاوت دارد؟ «من- يعنى خدا- نزد شكسته‏دلانم هستم؛ آنگاه كه مريضى را عيادت، فقيرى را يارى، و حاجتِ نيازمندى را روا مى‏كنى، من نزد آنانم»
اما درباره وسيله نيل به آن مقصود: خدا هر كوششى را براى به‏پا داشتن حق و يارى ستمديده تلاشى در راه خودش و چونان نماز در محراب عبادتش دانسته است. او خود عهده‏دار يارى و نصرت است.
از خلال اين گواهيها به انسان برگرديم تا نيروهاى ويرانگر و متلاشى‏ساز انسان، اين عطيه الهى، را بشناسيم؛ انسان! مخلوقى كه بر صورت و صفات خالقش آفريده شده است! خليفه خدا بر روى زمين! غايت هستى! آغاز و فرجام اجتماع! و حركت‏آفرين تاريخ! انسان برابر است با مجموع نيروها و تواناييهايش؛ با آنچه مورد تأكيد اديان و تجربه‏هاى عملى است: اينكه براى انسان جز تلاش او چيزى نمى‏ماند؛ و كارها جاودانه‏اند؛ و انسان به‏جز شعاعها و پرتوافكنيهايش در زمينه‏ها و افقهاى گوناگون، با چيزى برابر نيست. از اين رو، هر قدر تواناييهاى انسان را محترم بداريم، به همان اندازه او را تكريم و جاودانه كرده‏ايم. اگر ايمان يا بعد آسمانى‏اش به انسان درك و همّتى نامتناهى مى‏دهد و او را همواره اميدوار نگه مى‏دارد، اسباب را در نظرش بى‏اعتبار مى‏گرداند، نگرانىِ او را برطرف مى‏كند، و او و ديگر انسانها، و او و ديگر موجودات را هماهنگ مى‏سازد، و او را، هم از جلال و شكوهمندى و هم از جمال و زيبندگى بهره‏مند مى‏سازد، همين ايمان، با بعد ديگرش، مى‏كوشد كه از انسان صيانت كند و تأكيد دارد كه ايمانِ بدون التزام به خدمتِ انسان واقعيتى ندارد.
بايد همه نيروهاى انسانى و نيروى همه انسانها را حفظ و تقويت كرد. از اين روست كه اصل كمال‏طلبى، از اولين رسالتها، تا پيام اخير پاپ، مورد تأكيد بوده است: «بايد پيشرفتى اصيل و كامل در كار باشد؛ يعنى همه انسانها، با تمام تواناييهاى انسانى‏شان، به‏پا خيزند». به همين جهت است كه مى‏بينيم، سرقت را اديان حرام دانسته‏اند. (و امروز به‏صورت استثمار و احتكار درآمده است و، در پوشش پيشرفت صنعتى يا تأمين نيازهاى ساختگى، موجه شمرده مى‏شود.) امروزه نيازها برخاسته از ذات انسانها نيست، بلكه، به يارى تبليغاتِ وابسته به ابزارها و قدرتهاى توليدى، واقعى وانمود شده‏اند. و اين گونه مى‏بينيم نيروهاى مختلفى كه مانع تواناييهاى انسان‏اند و آنها را نابود يا پراكنده مى‏گردانند، تحولى عميق يافته‏اند. با اين حال، اساس و بنياد اين نيروهاى ويرانگر ثابت باقى مانده‏اند، هرچند كه شكلها تغيير كرده و تحولاتْ فزونى يافته است.
مثلا دين با دروغ و دورويى و نيز غرور و تكبر درافتاده است، و چون به‏صورت بنيادين به اين خصلتها مى‏نگريم، ميزان تأثير منفى آنها را بر تواناييهاى فرد و جامعه به دست مى‏آوريم. دروغ حقايق و ظرفيتهاى آماده تبادل ميان انسانها را واژگونه و ناشناخته مى‏گرداند، پس تبادلها و تواناييها مشوه و معطّل مى‏مانند.

قالبهاى سلب آزادى در گذر زمان تغيير يافته است. گاهى به‏صورت استبداد، گاهى به‏صورت استعمار، گاه به‏صورت نظام ارباب و رعيتى، گاه به‏صورت تروريسم فكرى و ادعاى قيمومت بر مردم و نابالغ انگاشتنِ قدرتِ فكرىِ آنان، گاه به‏صورت استعمار نو و گاه به‏صورت تحميل مواضع بر افراد يا ملتها رخ نموده است. فشارهاى اقتصادى، فرهنگى و فكرى، از مظاهر همين تضييقات است. سياستِ محروم كردن برخى از مردم از فرصتها، نگاه داشتنِ مردم در جهل و بى‏سوادى، و محروم كردن مردم از بهداشت و فرصتهاى تحرك و توسعه، همه و همه از شكلهاى مختلف سلب آزادى و در هم كوباندن توانمندىِ انسان است.
همين‏طور است تمام نيازهاى انسانى، كه به قيمت ناديده گرفتن نيازهاى ديگرِ انسان تقويت مى‏شوند. شهوتها يكى از اين نيازهايى است كه رشدى ناموزون يافته‏اند. هر نيازى در انسان انگيزه‏ساز و حركت‏آفرين است. ولى اگر به قيمت مغفول ماندن ديگر نيازها رشد يابد، فاجعه‏آفرين خواهد بود.
و اين، منشاَ مسئوليتِ بزرگ ما در برابر قدرت، ثروت، شهوت، مقام و ديگر امكانات واقعى انسانها است. اگر ايمانى كه ميان خدا و انسان ارتباط و حضورى مستمر پديد مى‏آورد مبنا و اساس تمدن جديد نباشد، با تمدنى شكننده روبه‏رو خواهيم شد. هنگامى كه تاريخ تمدن را مدّ نظر قرار مى‏دهيم، با رشد يكجانبه انسان در ابعادى خاص روبه‏رو مى‏شويم. سياست، مديريت، بازار و آبادانى، اگر بر پايگاه ايمان استوار نباشد، رشدى ناهماهنگ مى‏يابد و به استعمار، منازعات، بازاريابيهاى جديدِ فرصت‏طلبانه، و حاكميتِ صلحِ مسلحانه و مقولاتى از اين دست منتهى مى‏شود، و زندگى انسان ميان جنگهاى سرد و گرم نوسان مى‏يابد.
حبّ ذات يا خويشتن‏خواهى، كه مايه و پايه كمال‏خواهى انسان است، آنگاه كه خودپرستى را در فرد بسط دهد، مشكل‏آفرين مى‏گردد.
جنگها، تبعيض نژادى، تحقير ديگران، و نزاع شديد در هسته‏هاى مختلف جامعه، از خانواده تا جامعه بين‏الملل، همه نزاعهايى هستند كه علتشان يكى، و چند و چونشان متفاوت است. اين نزاعها كه جزءِ بنيادين خلقت تلقى شده است، حاصل تبديل خويشتن‏خواهى به خويشتن‏پرستى است. انانيت و خودخواهىِ فرد در يك گروه نيز همين تأثير منفى را دارد. گروهها و جوامع براى خدمت به انسان شكل گرفته‏اند. طبع انسان مدنى و اجتماعى است. انسان موجودى است با دو بعد شخصى و اجتماعى. مشكل انسان در صورتهاى مختلفى بروز مى‏كند: از خودخواهى فردى، خودخواهى خانوادگى، خودخواهى قبيله‏اى، به خودخواهى طائفه‏اى و مذهبى، كه ارزشهاى آسمانى را به خصوصيات زمينى تبديل و دين و مذهب را از محتوايش تهى مى‏كند، و علوّ و مدارا را از بين مى‏برد، همان فرقه‏گرايى كه ارزشهاى والا را وسيله سوداگرى قرار مى‏دهد و سرانجامْ به ملى‏گرايى خودخواهانه مى‏رسد.
وطن‏دوستى نيز، كه از شريف‏ترين احساسات انسانى است، مى‏تواند به نژادپرستى بدل شود؛ تا جايى كه فردْ وطنش را، به جاى خدا، در مقام پرستش قرار مى‏دهد؛ و حاضر مى‏شود عظمتِ وطنش را بر ويرانه‏هاى اوطان ديگران، و تمدنش را بر خرابه‏هاى تمدنهاى ديگر بنيان نهد، و سطح مردمش را به بهاى فقير شدن ديگر ملتها بالا برد. نازيسم، كه جهان را چند بار به آتش كشيده است، نمونه آشكار نژادپرستى است. اين خودخواهيها، در اصل، احساساتى سازنده بودند، اما، به مرور و به دليل رشد ناهماهنگ، ويرانگر شدند. خويشتن‏خواهى، فاميل و قبيله‏دوستى، وطن‏خواهى و وابستگيهاى قومى، اگر در چارچوب مرزهاى درست خود باقى بمانند، گرايشهاى مثبت و سازنده‏اى در زندگى انسانها خواهند بود.

اگر كشورهاى ديگر، پس از انسان، سرمايه‏هاى ديگرى دارند، سرمايه ما در لبنان، پس از انسان، باز همان انسان است. از اين رو، تلاش ما در لبنان، از عبادتگاهها تا دانشگاهها و ديگر مراكز، بايد صَرفِ صيانت از انسان لبنان، همه انسانها و همه ابعادِ انسان در مناطقِ مختلفِ لبنان گردد.
اگر بخواهيم از لبنان صيانت كنيم، اگر بخواهيم به اقناع حس ملى خود بپردازيم، و اگر بخواهيم به حس دينى خود پاسخ دهيم، بايد انسانِ لبنان و همه تواناييهايش را پاس بداريم. محروميت لبنان ناشى از سوءِ تدبير است و همگان در اين زمينه مسئول‏اند. سخت‏گيرى در راه انسان، در حد نياز، به شرط هتك نشدن انسانيتِ انسان، مجاز است.
حضار گرامى، مناطقى كه ما و مردم لبنان در آن زندگى مى‏كنيم، چونان خود مردم لبنان، امانتى هستند در اختيار ما و مسئولان. جنوب و ديگر مناطق امانتهايى هستند كه بنا به فرمان خدا و خواست وطن بايد حفظ شوند. از اين رو بايد سريعا، با انديشه و عمل درست و آزادانه، اين مسئوليت را ادا نمود. انديشه خطا و كاركردِ خطا دو خيانت به همراه دارند: خيانتِ ارتكاب فساد، و خيانتِ پايمال كردن فرصت ديگران و به هدر دادن اموال و حقوق عمومى.
لبنان كشور انسان و انسانيت است كه واقعيت آن در قياس با دشمن آشكار مى‏شود، آنگاه كه مى‏بينيم دشمن جامعه نژادپرستى ايجاد كرده است كه به كار ويرانى و تفرقه در همه ابعاد فرهنگى و سياسى و نظامى آن اشتغال دارد، تا جايى كه به خود گستاخى تحريف تاريخ و يهودى كردن شهر قدس و تخريب آثار تاريخى آن را مى‏دهد.
بنابراين، وطنمان را، نه‏تنها به‏خاطر خدا و انسانِ آن، كه براى تمامىِ بشريت، و براى نماياندن چهره مبارزه‏گرِ حق، در برابر آن چهره ديگر، بايد حفظ كنيم.
ما اينك خود را در برابر فرصتى طلايى يافته‏ايم، در برابر فصلى نو كه در اين شب براى ما و لبنان آغاز شده است، و در برابر صحنه‏اى كه در تاريخ و در پهنه گيتى همتايى ندارد.
اى مردان و زنان مؤمن، بايد براى انسان، همه انسانها، انسانمان در بيروت، جنوب، عكا، حومه بيروت، كرنتينا و حى‏السلم، با يكديگر همدل و همنوا شويم.
اين انسان جزئى از اين فرصت، بخشى از اين حركت، و به دور از هرگونه انزوا و طبقه‏بندى است. پس انسانِ لبنان را پاس مى‏داريم، تا نگاهبان اين كشور، كه امانت تاريخ و امانت خداوند است، باشيم.